woensdag 9 december 2020

Kritieke metalen voor een groen en digitaal Europa

Webinar

De energietransitie en digitalisering stuwen de vraag naar metalen op. Welke dilemma's brengt dat met zich mee en hoe lossen we die op? Daarover organiseert de werkgroep Internationale Betrekkingen van GroenLinks een webinar.

Metalen vormen de achilleshiel van de energietransitie. Een hernieuwbare energievoorziening vergt veel meer metalen dan een fossiele energievoorziening. Er is een heel park aan windmolens op zee nodig om één kolencentrale te vervangen.

Op het pad naar een klimaatneutraal Europa heeft de Europese Unie in 2030 alleen al voor accu’s voor elektrische auto’s en de opslag van energie tot 18 keer meer lithium en 5 keer meer kobalt nodig dan zij nu in totaal verbruikt, volgens de Europese Commissie. In 2050 zou bijna 60 keer meer lithium en 15 keer meer kobalt nodig zijn.

De digitale transitie, een tweede speerpunt van de Europese Unie, doet eveneens een beroep op metalen. De Europese vraag naar zeldzame aardmetalen voor digitale apparatuur, maar ook voor elektrische auto’s en windmolens, kan tegen 2050 vertienvoudigd zijn.

De Europese honger naar metalen roept lastige vragen op:

  • Metaalertsen zijn een niet-hernieuwbare grondstof. De winbare voorraad van sommige metaalertsen in de grond raakt in hoog tempo uitgeput. Vissen toekomstige generaties achter het net?
  • De meeste metalen importeert de EU uit het buitenland. China levert bijvoorbeeld 98 procent van de zeldzame aardmetalen. Ruilen we met de energietransitie de ene ongewenste afhankelijkheid – die van Rusland voor aardgas – in voor een nóg riskantere afhankelijkheid – die van China voor metalen?
  • De winning van metaalertsen gaat vaak gepaard met grote schade aan natuur en milieu, mensenrechtenschendingen, conflicten en corruptie. Denk aan kobalt en tantaal uit de Democratische Republiek Congo. Gaat een groen en digitaal Europa over de rug van mensen in de ontwikkelingslanden waar mijnbouw plaatsvindt?
  • De Europese ambitie om een industrie voor energie- en digitale technologie op te bouwen, zoals batterijenfabrieken, botst met het streven van ontwikkelingslanden om meer te verdienen aan hun grondstoffen. Toen Indonesië de export van nikkelerts aan banden legde om de verwerking in eigen land te bevorderen, diende de Europese Commissie een klacht in bij de WTO. Is hier sprake van neokolonialisme?

Een deel van de antwoorden op deze vragen is te vinden in de actieplannen van de Europese Commissie voor een circulaire economie en voor kritieke metalen, in de Europese conflictmetalenverordening en in de plannen om de ketenverantwoordelijkheid van bedrijven uit te breiden. Wat ontbreekt is een reflectie op de westerse levensstijl die zoveel metalen, kilowatturen en megabytes vreet. Moeten we elke auto op fossiele brandstof vervangen door een elektrische, of kunnen we voertuigen beter delen? Is al ons dataverbruik wel zo nuttig en hebben we elke twee jaar een nóg veelzijdiger smartphone nodig?

Sprekers

Richard Wouters (projectleider Wetenschappelijk Bureau GroenLinks)

Benjamin Sprecher (universitair docent Universiteit Leiden, onderzoeker kritieke grondstoffen en veerkrachtige toeleveringsketens)

Sophie Kwizera (co-hoofd beleid en programma's, adviseur natuurlijke hulpbronnen en eerlijke transitie bij ActionAid)

Peter Kindt (managing director ING Bank, hoofd metalen, mijnbouw en kunstmest)

De moderator van het webinar is Milka Yemane (bestuurslid landelijke GroenLinks-werkgroep Internationale Betrekkingen).

Datum & tijd

Woensdag 9 december, van 19.30 tot uiterlijk 22.00 uur (met pauze)

Aanmelding

Stuur een e-mail naar ibgroenlinks@gmail.com. Voorafgaand aan het webinar krijg je een link toegestuurd die je toegang geeft tot het webinar.

 

Foto door Fairphone: kobaltmijnbouwers in de Democratische Republiek Congo, 2011. CC BY-NC 2.0