2 minuten

Arbeidsmarkt: vrouwen of migranten?

De bomen en het bos

De meeste Nederlandse gezinnen zijn ‘anderhalfverdieners’, waarbij doorgaans de man fulltime werkt en de vrouw een deeltijdbaan heeft. GroenLinks moedigt deeltijdwerken aan – voor mannen én vrouwen. Maar de manier waarop mensen in staat gesteld worden om werk en gezin te combineren, kan brede, onbedoelde effecten hebben - tot het immigratiebeleid aan toe. 

In een recente fascinerende studie laat de Leidse politiek-econoom Alexandre Afonso zien dat beleid gericht op de arbeidsmarktparticipatie van vrouwen en immigratiebeleid sterk vervlochten is. Toen Europese economieën in de jaren ’60 enorm groeiden, nam ook de vraag naar werknemers fors toe. Sommige landen, zoals Zweden, reageerden hierop door te stimuleren dat vrouwen voltijd gingen werken. Van kinderopvang werd serieus werk gemaakt en er kwamen verlofregelingen, zodat wanneer gezinnen kinderen kregen, de vrouw haar baan niet op hoefde te zeggen.

Andere landen losten de vraag naar arbeidskrachten op een andere manier op: Zwitserland bijvoorbeeld koos er niet voor om de arbeidsmarktparticipatie van vrouwen te stimuleren, maar zette in op arbeidsmigranten. De kinderopvangvoorzieningen en verlofregelingen bleven relatief karig: een van de partners – in de praktijk meestal de vrouw - werd geacht voor de kinderen te zorgen. Landen hadden dus feitelijk de keuze om de groeiende vraag naar arbeidskrachten op twee manieren op te lossen: via meer werkende vrouwen of migranten. Nederland koos voor het Zwitserse in plaats van het Zweedse model, met het gezin als hoeksteen van de samenleving.

Met de vergrijzing in aantocht staan Europese welvaartsstaten wederom voor deze keuze. Kiezen we in een vergrijzende samenleving voor het vergroten van de arbeidsmarktparticipatie van vrouwen of zetten we in op arbeidsmigratie? Zeker in Nederland is deze vraag aan de orde: een traditie van deeltijdwerk, inconsistent kinderopvangbeleid en beperkte verlofregelingen zorgt ervoor dat vrouwen in Nederland nog steeds aanzienlijk minder uren werken dan mannen. De wens van GroenLinks om deeltijdwerk te stimuleren als ideaal voor mannen én vrouwen zal er misschien toe leiden dat meer mannen in deeltijd gaan werken. Maar daardoor zal de groeiende vraag naar en het dalende aanbod van werknemers eerder nog verder uit de pas gaan lopen.
Hoe dan ook: als we de noodzaak om een vergrijzende verzorgingsstaat draaiende te houden, niet opvangen door te stimuleren dat vrouwen vaker voltijd gaan werken, is arbeidsmigratie het meest voor de hand liggende alternatief. 

Afonso, A. (2018) “Migrant Workers or Working Women? Comparing Labour Supply Policies in Post-War Europe” Journal Journal of Comparative Policy Analysis: Research and Practice

 
Dit artikel staat in het winternummer van tijdschrift de Helling. Altijd de nieuwste artikelen lezen? Sluit een abonnement af.

Gerelateerde artikelen