4 minuten

Column: Ongeremd

Menno Hurenkamp vanuit Moskou

Ik studeerde een week aan de Nijmeegse universiteit en een docent zei dat de vakgroep planologie bezig was met een onderzoek naar de langste afstand die je in de stad kon fietsen zonder te trappen. Dat beeld maakte diepe indruk.

De academie als een in gedachten verzonken man in spijkerbroek die een flauwe heuvel in het land van Maas en Waal afrijdt, met zijn linkerhand aan het stuur en met in zijn rechterhand een pen en aantekenblok. Sociale wetenschap leek me tot dan toe twee varianten te kennen: meningen tellen of geld tellen, verklaren wat mensen vinden of verklaren wat ze hebben. Er bleek ook een derde weg. Ongeremd naar beneden rollen. 

Als ik krachtig afzet, tussen de tientallen mensen en auto’s die staan te wachten door,  en zorg dat ik meteen vaart heb op de hoek van de Bolsjaja Spaskaja Oelitsa en Kalantsjevskaja Oelitsa, dan glij ik eerst Komsomolskaja Plosjad voorbij, een enorm plein waar auto’s, bussen en voetgangers aan alle kanten overheen razen, allemaal op weg naar of afkomstig van de treinstations richting Petersburg, Kazan en Jaroslavl, en direct daarna komt en gaat voorbij aan mijn rechterkant het Leningradski hotel, een van de zeven beroemde of beruchte ‘Stalin torens‘  die hoog uitrijzen boven de omringende 19e eeuwse huizenblokken, en als ik dan een beetje geluk heb met de daar min of meer op straat wonende agent en hij niet zwaait dat ik de stoep op moet, rol ik in een keer door de Orlivkov pereuelok heen, een straat die wat vals plat heeft en waar dus het belang van mijn eerste krachtige afzet begint te tellen, en met nog wat geluk heb ik groen licht op de oversteek van de Sadovaja, de achtbaansringweg die het centrum van de stad insluit, en dan eindig ik zo’n vijftig meter verder, naast de man die in Oezbeekse klederdracht klanten voor zijn restaurant staat te werven, aan het begin van het straatje waaraan mijn huis ligt, dat onverbiddelijk omhoog loopt, en is dus trappen geboden, na ruim een kilometer inspanningsloos voortbewegen.

Politiek analyseren is hier gecompliceerd. Tel je geld, dan kun je minstens twee kanten op. De ‘krieses’ heeft grote gevolgen. Veel mensen verliezen van de ene dag op de andere hun baan. Op het platteland halen mensen water bij de pomp met emmers.  Maar het stadsbeeld wordt nog altijd bepaald door een levendige en omvangrijke middenklasse. Die weet zich schijnbaar te redden. 60 procent van het land heeft een mobiele telefoon. En als mensen nostalgisch worden, dan over een tijd waarin iedereen arm was in plaats van slechts een groot deel van de bevolking.

Ga je meningen tellen, dan is de verwarring niet meer te overzien. Om te beginnen zijn er veel meningen. Je mag zeggen dat premier Poetin het helemaal fout doet en dat president Medvedev zijn schoothond is. Je krijgt die boodschap niet op TV. In ettelijke kranten tref je hem echter dagelijks. Op internet ook heel wat lomper verwoord. Tegelijkertijd zijn sinds 1991 meer dan 200 journalisten omgebracht, mensen die over de vervaagde grens tussen macht en misdaad schreven. Tot veroordelingen komt het zelden.  Tenslotte zijn in opiniepeilingen steun voor de regering en wantrouwen in de overheid beide groot. De onderliggende boodschap zou kunnen zijn dat men andere dingen aan het hoofd heeft dan consistente politieke antwoorden.

Als een laissez-faire politiestaat kan bestaan, dan is Rusland het voorbeeld. Het is niet zo makkelijk om je tot de tegenstrijdigheden te verhouden. Een kant van het verhaal negeren is verleidelijk. Lees zes weken achter elkaar ‘The Economist‘ of ‘The New York Times’ en je denkt dat iedere Rus zelfmoord op korte termijn overweegt vanwege zijn ondeugdelijke regering.  Kijk zes weken Russische TV en je denkt dat geen centimeter onbebouwde grond meer te vinden is vanwege alle door Poetin geopende ziekenhuizen, bruggen, fabrieken, scholen en judo-zalen.

Gelukkig bestaat behalve geld tellen en meningen tellen dus nog een strategie om de zaken te verklaren. Ik vermoed dat wanneer ik van de Mussenheuvels aan de rand van de stad naar beneden rijd, ik in één keer naar het Kremlin zoef.  Meer dan 5 kilometer. Kom daar eens om met je Berg-en-dalseweg.

Gerelateerde artikelen