3 minuten

Nieuwe stemmen

Column Daniëlle Hirsch

De corona-lockdown liet het begin van een nieuwe werkelijkheid zien. En dan heb ik het niet over de anderhalvemetersamenleving. Waar wetenschappers tot voor kort regelmatig publiek en politiek werden afgeserveerd, werden ze ineens de vrijwel onbetwiste leiders van de intelligente lockdown. Politici in coalitie en oppositie overstegen partijlijnen. Op basis van beperkte kennis en in een constructief debat loodsten ze het volk door de crisis. Het eigen gelijk telde even niet.

Maar deze nieuwe vorm van leiderschap hebben we net zo hard nodig nu de acute gezondheidscrisis bijna achter ons ligt. De coronacrisis doet ons beseffen hoe kwetsbaar onze omgang met mens en natuur ons heeft gemaakt. Deze kwetsbaarheid hebben we deels te danken aan het old boys network dat Nederland al decennia via achterkamertjeslobby en handjeklap bestuurt, waar gevestigde belangen met hand en tand verdedigd worden. De noodzaak tot verandering die velen voelen, vraagt om leiders die durven te werken met mensen met een nieuwe kijk op de wereld.

Dat die nieuwe stemmen staan te trappelen om gehoord te worden, is duidelijk. Honderdzeventig wetenschappers namen in april met een helder vijfpuntenplan het initiatief om Nederland ‘radicaal eerlijker en duurzamer te maken’. Ook anderen staan klaar voor een plek aan tafel; de jonge mensen die de klimaatbeweging groot hebben gemaakt, de vrouwen die al eeuwen strijden voor gelijke kansen en de boeren die de Voedsel Anders-beweging in gang hebben gezet. Deze bewegingen gaan veel verder dan de incidentele protesten die het nieuws halen. Zij laten zien hoe het daadwerkelijk groener en eerlijker kan.

Initiatieven die laten zien dat we op een andere manier eten op tafel kunnen krijgen, gaan lijnrecht in tegen gevestigde belangen

Vaak begint dat klein. Vijfentwintig jaar geleden begon een ondernemende boer in Niger op zijn eigen stuk land te experimenteren met een nieuwe vorm van landbouw. Deze boer legde de adviezen van de landbouwdiensten naast zich neer en liet het ‘onkruid’ op zijn akkers groeien.

Binnen vijf jaar waren de groene stengels uitgegroeid tot bomen die genoeg schaduw en water gaven om zijn hele productie snel te doen toenemen. Hij vertelde zijn buren over deze methode, en die deelden het weer met hun kennissen. Inmiddels is 5 miljoen hectare in een van de droogste gebieden ter wereld vergroend.

In Nederland kennen we vergelijkbare initiatieven. Voedselbossen, bijvoorbeeld, herstellen doodgespoten akkers, brengen vogels en insecten terug en leveren voedsel aan lokale markten. Of de mensen die dak na dak van zonnepanelen voorzien. Deze initiatieven bouwen op in de praktijk bewezen oplossingen voor problemen die worden veroorzaakt door de destructieve elementen van onze economie. Ze schoppen heilige huisjes omver door te laten zien dat we op andere manieren eten op tafel kunnen krijgen of elektriciteit genereren. Daarmee gaan ze lijnrecht in tegen gevestigde belangen.

De enige zekerheid momenteel is dat we nieuwe paden zullen moeten bewandelen om onze samenleving toekomstbestendig te maken. De coronacrisis laat zien dat daar leiders voor nodig zijn die anderen dan de usual suspects aan tafel uitnodigen. Als we ook na ‘corona’ de zaken echt anders willen aanpakken, moeten de deuren van de achterkamers onvermijdelijk open om nieuwe stemmen binnen te laten.
 

Deze column staat in het zomernummer van tijdschrift de Helling. Altijd de nieuwste artikelen lezen? Sluit een abonnement af.

Gerelateerde artikelen