2 minuten

Redactioneel

“Ik kan een somber verhaal houden over de onzekerheid die ik heb als zelfstandige, maar ook een vrolijk over de vrijheid die het me geeft”, aldus fotograaf Peter Valckx bij zijn zelfportret in dit nummer.

Dit is het lied dat overal klinkt als je met zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) spreekt, en daarover gaat het dus ook in deze Helling: de onzekere en vaak ronduit slechte situatie wat betreft inkomen, pensioen, arbeidsongeschiktheid etc. versus de vrijheid en flexibiliteit van de zzp’er.

Het aantal zzp’ers in Nederland is de laatste jaren fors gegroeid, volgens het SER rapport uit 2010 van 6,4% van de beroepsbevolking in 1996 tot 8,9% in 2009. En die groei gaat door, ondanks het feit dat het vooral deze groep is die – samen met andere ‘flexwerkers’ – de klappen van de economische en financiële crisis heeft opgevangen. Dagblad Trouw meldde onlangs dat een groeiend aantal zzp’ers een beroep doet op de schuldhulp van de gemeente.

Het klassieke beeld van de ondernemer als de stoere selfmade man die geen bescherming wenst bestaat nog steeds, maar er zijn steeds meer mensen die min of meer gedwongen voor het ‘vrije bestaan’ kiezen. De discussie is dan ook in alle hevigheid losgebarsten of er voor deze groep geen regelingen getroffen moeten worden. Er is een onacceptabele tweedeling op de arbeidsmarkt ontstaan tussen goed beschermde werknemers in loondienst en sappelende zzp’ers zonder sociale zekerheid.

Links is verdeeld over de vraag of en hoe de zzp’er moet worden bijgestaan. Deze Helling getuigt van die verschillende visies en hoopt zo bij te dragen aan dit debat, dat in feite om veel meer gaat dan ‘alleen’ om de zelfstandigen. Fundamentele uitgangspunten van de samenleving staan op het spel, zoals de verhouding tussen collectief en individu en tussen vrijheid en solidariteit.

Begin twintigste eeuw noemde Sigmund Freud in Das Unbehagen in der Kultur de moderne beschaving een compromis tussen vrijheid en zekerheid, waarbij individuele vrijheid wordt opgeofferd ten behoeve van veiligheid. Aan het eind van die eeuw constateerde Zygmunt Bauman dat de situatie nu andersom is: alles moet wijken voor de individuele vrijheid.

De vraag is, of de sappelende zzp’er daarmee gediend is.

Gerelateerde artikelen