3 minuten

Eerst een woning!

Opinie volkshuisvesting Cody Hochstenbach

Er voltrekt zich een stil drama in Nederland. De afgelopen tien jaar is de dakloosheid meer dan verdubbeld. Waren er in 2009 nog zo’n 18 duizend geregistreerde dakloze volwassenen, in 2018 was dat aantal opgelopen tot bijna 40 duizend. Deze cijfers zijn bovendien een conservatieve raming: de werkelijke omvang van dakloosheid in al haar verschijningsvormen is aanzienlijk groter.
 

Nederland is hierin geen uitzondering. In bijna alle Europese landen nam de dakloosheid de afgelopen jaren fors toe. Naar schatting telt Europa iedere willekeurige nacht 700.000 dakloze mensen. Minimaal. Zij slapen op straat of in de opvang.

Huisvesting als sluitstuk

Ik doe veel onderzoek naar de woningmarkt, en voor mij is dakloosheid onlosmakelijk verbonden met huisvesting. Vreemd genoeg is de koppeling tussen dakloosheid en woonbeleid echter bepaald geen vanzelfsprekendheid. Nog steeds maken we van dakloosheid allereerst een volksgezondheidsprobleem dat daarom onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Volksgezondheid valt.
 
Dit is geen symbolisch gegeven, maar bepalend voor welk beleid gekozen wordt. Huisvesting is vooralsnog slechts het sluitstuk van de aanpak. En dat terwijl de huidige woningnood en het gevoerde woonbeleid de belangrijkste oorzaken zijn van dakloosheid.

Verkocht of gesloopt

De afgelopen decennia is actief werk gemaakt van het terugdringen van de betaalbare sociale huurvoorraad. Sociale huurwoningen zijn in groten getale verkocht of gesloopt, en de huren verhoogd. Beleid als de verhuurderheffing – een in 2013 ingevoerde belasting voor sociale verhuurders die hen jaarlijks zo’n twee miljard euro kost – frustreert de bouw van nieuwe betaalbare woningen.  
 
Als woonbeleid het probleem is, kan het ook de oplossing zijn
Er zijn simpelweg minder woningen voor kwetsbare groepen, die vervolgens het risico lopen op straat te belanden. Als woonbeleid het probleem is, dan kan het ook de oplossing zijn.
 

Finse aanpak: housing first

Ervaringen uit Finland laten zien hoe zo’n oplossing er uit zou kunnen zien. Finland is het enige Europese land dat er het afgelopen decennium in geslaagd is dakloosheid structureel terug te dringen middels een ambitieus woonprogramma genaamd Housing First. Het kernidee van dit beleid is dat je dakloze mensen eerst aan een woning moet helpen voordat je hun andere problemen – denk aan psychische aandoeningen, verslavingen of schulden – kunt aanpakken.
 
Huisvesting is niet het sluitstuk, maar de allereerste voorwaarde. De Finse regering heeft daarom fors ingezet op de bouw van betaalbare huurwoningen, en geeft dakloze mensen een extra toeslag zodat ze de huur kunnen betalen. Het gaat bovendien om normale woningen, in gewone buurten met een permanent huurcontract. Dit moet een volwaardige en permanente terugkeer in de samenleving stimuleren. Dit alles kost geld, zeker, maar is uiteindelijk vele malen goedkoper dan dakloosheid zelf.

Fundament

Dakloosheid is simpelweg een grove schending van het recht op huisvesting. Iedereen heeft recht op betaalbare, zekere, veilige en passende huisvesting. Dit recht moet het startpunt zijn van iedere effectieve én rechtvaardige aanpak. Onlangs kwam daarom ook de Nederlandse Raad voor Volksgezondheid en Samenleving met het dringende advies het recht op huisvesting centraal te stellen.
 
Toekomstige raadsleden, Kamerleden, wethouders en ministers die iets aan dakloosheid willen doen, moeten deze boodschap ter harte nemen: stel het recht op huisvesting centraal, en investeer in betaalbare woningen. Dat is het fundament waarop mensen kunnen bouwen aan hun toekomst.
Project volkshuisvesting
Wetenschappelijk Bureau GroenLinks heeft in 2019 een publicatie over volkshuisvesting gepubliceerd. Download de publicatie Regie op volkshuisvesting​

Dit artikel staat in het herfstnummer van tijdschrift de Helling. Altijd de nieuwste artikelen lezen? Sluit een abonnement af.

Reacties

M.C. Veele

ben het volledig met het geschrevene eens het is traumatisch en deurwaarders moeten er niet zijn ik heb alleen aow het is dat ik onder bewind sta anders had ik nu op straat geleefd mevr veele

Judith

Ik zoek al 6 jaar een geschikte woning in NL en het is steeds onbetaalbaarder geworden. Tegenwordig dezelfde mensen die kunnen een woning kopen kunnen ook huren. Er zijn geen bewoonbare woningen onder de huurtoeslag grens, particulieren zetten de huur express 1 of 10 euro daarboven, of veel meer. Dus je moet boven de 900 euro betalen, meer dan voor een hypotheek. Hier in Delft staan ook de dure huurwoningen leeg. En maar meer bouwen. Maar als je kijkt op de sites van de woningcorporaties, dan is het 10 jaar wachten op een sociaal huurwoning. Plus, de werkwijze van veel werknemers sluit niet aan bij de regels gehanteerd bij acceptatie voor een huurwoning. Ze willen gelijk 3 loonstroken. Krijgen mensen nog lookstroken? Ik ben gedwongen ZZZpr, OK, dan moet je 3 jaarrekeningen leveren(!), en een borg van 3 maanden huur (3 duizend euro). Dan moet je eerst een rotje werken voor 3 jaar voordat je een leefbaar huurwoningen kan huren. Zzprs zijn ondergeschikt aan maarkt werking voor hun inkomsten (druk naar beneden, ik moet steeds lagere tarieven hanteren anders krijg ik geen werk) en huur (druk omhoog). Dit sluit niet bij mekar aan. NL is een rangen maatschappij. Verdeel en heers. Sommige mensen krijgen steun en bescherming, andere gooi je onder een bus (zoals ze zeggen in Engeland). Dat werkt heel mooi om de scheiding tussen arm en rijk te vergroten. Ik kom nooit uit deze put.

Rudolf Albert

Wij gaan liever in kantoorpanden investeren die nu half leeg staan, is er al een plan die naar woningen te verbouwen?

Tom Peeters

Beste Rudolf,

Als voorstander van een verbeterde woningmarkt, voornamelijk in de 'betaalbare' kleinere woningen voor de starters, de alleenstaande en zelfstandige invaliden gehandicapten, zou ik als senior kostenadviseur in de bouw eerder heel goed omkijken naar de opties en financiële mogelijkheden bij plaatsvervangend nieuwbouw, vervanging nieuwbouw op een andere locatie. Realiseer je dat niet alle kantoorgebouwen, ook na verbouwing en renovatie, niet de wensen geven geven die men uiteindelijk had verwacht. Betaalbare nieuwbouw ligt dan dicht in het vizier en blijkt achteraf verbouwing in combinatie met grootschalige technische- en bouwkundige aanpassingen uiteindelijk veel duurder uit te vallen dan een traditionele nieuwbouw elders.

Met groet,
Tom Peeters

Jan Goudriaan

Moeten wij als GroenLinks niet ook de hand in eigen boezem steken en het dogma ter discussie stellen dat je vooral moet inzetten op inbreiden in plaats van de weilanden buiten de bebouwde kom te bebouwen. En zeker niet deze weilanden reserveren voor windturbines of zonneweides. Huisvesting is veel belangrijker!

Cody Hochstenbach

Ik ben geen lid van GL (of een andere politieke partij), maar als auteur van het stuk lijkt het me voor GL inderdaad een interessante discussie om te voeren. Ik kan me zo voorstellen dat dat geen eenduidig antwoord zal opleveren, maar dat het per casus kan verschillen. Binnenstedelijk bouwen is om verschillende redenen wenselijk en sluit aan bij de waarden van GL, maar kan (wellicht: moet) aangevuld met buitenstedelijk in sommige gevallen. Met duurzaam en natuur-inclusief bouwen kan mogelijk ook op het groene vlak winst behaald worden, bijvoorbeeld wanneer agrarische industrie plaatsmaakt voor nieuwbouw. Maar nogmaals: die afweging zal per casus verschillen.

Thijs Terpstra

Mooi stuk wat u heeft geschreven.
Eens. U schrijft dat u denkt dat de officiële cijfers van de dakloze medemens in werkelijkheid hoger liggen. Enig idee hoeveel? Ook daar liggen wat mij betreft een aantal kwalijke handelingen van de BV Nederland aan ten grondslag. Vanaf het begin van enig immigratie beleid, zijn mensen met een treinkaartje naar Roosendaal uit asielprocedures gezet met de bedoeling Nederland te verlaten. Hoeveel uiteindelijk in ons land zijn gebleven is onbekend. De incassopraktijken waarbij de overheid de grootste boosdoener is, is een idioot probleem geworden en heeft bijgedragen aan het daklozen probleem. De GGZ aanpak heeft ertoe bijgedragen dat meer mensen zelfstandig moeten wonen, vermaatschappelijking noemen we dat, terwijl het een simpele bezuigingspost op zorg is geweest. Het afbreken van bejaardenhuizen en langer thuiswonen van ouderen de volgende bezuinigingsprogramma, en zo zijn er een aantal maatregelen, slimme bezuinigingen, die zijn doorgevoerd en heel veel druk op huisvesting hebben gelegd. Housing first, is een mooi idee maar kan alleen werken in een maatschappelijk bestel wat mensen als mensen wil zien en niet als product waar geld aan is te verdienen. Dat betekent een politieke ommezwaai van neoliberalisme naar socialisme. Dat zie ik in het veramerikaniseerde Nederland de komende tien jaar zeker niet gebeuren. In die zin heeft links het lang geleden al verkwanseld.
Dat kan volgend jaar worden hersteld door linkse samenwerking en de vorming van een links blok met èèn verkiezingsprogram met onder anderen uw stuk als een van de onderwerpen. Rechts is te sterk geworden, helaas.

Leandro Novani

Het zou bij bouwen zo moeten zijn dat indien er geen sociale huur is gepland er bv een 10 procent afdracht moet zijn om elders deze projecten te financieren. De wens om 1 derde sociaal te bouwen is op dit moment een te vrije keus om hiervan af te wijken.

ptr kroes

Zelfs binnen het westerkwartier is teveel leegstand aan kantoren, bedrijf panden , voormalige zorg woningen e.d. die te lang op nieuwe betstemming wachten. Teveel laten afhangen of dit soort leegstand financieel iets oplevert.
Lege ruimtes die goed gevuld kunnen worden voor menselijk onderdak, tevens ook kans bied om coöperatief te wonen financieel en met meer menselijk samenzijn. Sociaal en ook voor individueel woonbeleving.
Als ik ver kijk zie ik dat prachtige gebouw van de gasunie aan de rand van Groningen stad. Vroeger gevuld met talrijke werknemers die weg zijn gedigitaliseerd, een door de gemeenschap volledig gesubsidieerd hoog waardig architectonisch en antroposofisch bouwgigant, laat mensen die
woning loos hier in een ander leven voortzetten.

Reactie toevoegen

Gerelateerde artikelen