4 minuten

Hoe lang laten we die olifant nog in de kamer staan?

Het Energieakkoord, duurzame energie en de Belastingdienst

De energie loopt uit energiecoöperaties, het vertrouwen lekt weg bij bedrijven die aan duurzaamheid werken. De overheid biedt hun geen stabiel en voorspelbaar belastingregiem. Dat komt doordat er een olifant in de kamer stond tijdens de onderhandelingen over het Energieakkoord.

In 2013 is in de Sociaal-Economische Raad (SER) een breed gedragen Energieakkoord gesloten. Dit akkoord verwoordt mooie ambities in concrete afspraken. Het is goed dat er door het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en overheden is gepraat over de energietransitie. Er is begrip ontstaan voor elkaars standpunten en hoe je het ook wendt of keert, het bedrijfsleven heeft kunnen voelen dat het echt aan de bak moet met verduurzaming. In het Energieakkoord is ook veel aandacht voor de beweging van onderop: burgers die zich organiseren in coöperaties om de verduurzaming lokaal te versnellen. Deze uitgebreide aandacht laat zien hoe dit fenomeen leeft. Veel goeds dus.

Maar bij één van de SER-afspraken komt bij mij steeds de vraag op: What were they thinking? Hebben de onderhandelaars bij dit vraagstuk uitgebreid stilgestaan of was het de olifant in de kamer? Deden ze alsof hij er niet was? Dachten ze: dat komt vanzelf wel goed?

Waar ik het over heb? Over de afspraak dat we al die acties uit het Energieakkoord in principe budgetneutraal voor de overheid gaan uitvoeren.

Vanuit de staatskas gezien een mooi streven, dat moet je het ministerie van Financiën meegeven, maar ook onmogelijk. Want waar we nauwelijks bij stilstaan is dat we door de belasting op (fossiele) energie een constante bron van overheidsinkomsten hebben van een paar miljard. En precies deze inkomsten zullen verminderen op het moment dat we succesvol met elkaar gaan besparen op energie. Maar ook als we steeds meer duurzaam gaan opwekken met tot nu toe van belasting vrijgestelde bronnen, zoals zonnepanelen op je eigen dak, warmtepompen en collectieve warmteaansluitingen. Dan lopen die miljarden met tientallen miljoenen per jaar, zo niet meer, terug. En dat, dat mag dus volgens de in de SER gemaakte afspraken niet. Dat is niet budgetneutraal.

Telefoontje van de Belastingdienst


U vraagt zich misschien af: wat nu? En waarschijnlijk denkt u dat hier al druk over gepraat wordt in politiek Den Haag. Welnu, tot mijn verbijstering vragen onze beleidsmakers zich dat niet af. Sterker nog, minister Kamp antwoordde vorige week in de Tweede Kamer op de vraag wat er met het verlies op de energiebelasting moest gebeuren als besparing succesvol was, dat hij dat zou “oplossen als het aan de orde was”. Nu wil ik geen spelbreker zijn, maar het is inmiddels echt al aan de orde.

Het ministerie van Financiën weet dat. Dat zoekt serieus uit welke inkomsten het verwacht mis te lopen door succesvol beleid en kijkt creatief naar andere manieren om deze energiebelasting toch binnen te halen. Steeds vaker is dat door het duurzame alternatief te belasten.

Alle coöperaties die de afgelopen jaren druk hebben gewerkt om projecten van de grond te trekken weten dat inmiddels. Zij hebben dat gemerkt aan hun plannen voor zonnepanelen op scholen, waarvoor de Belastingdienst plotseling de regels wijzigde. Door het vanaf 2014 wél belasten van levering achter de meter bij een ESCo-constructie konden vele honderden projecten niet doorgaan of liepen maanden vertraging op. Zij weten dat, omdat ze het merken als ze met hun belastinginspecteur onderhandelen over de postcoderoos. De belastinginspecteur gebruikt zijn 'discretionaire bevoegdheid’ zo minimalistisch mogelijk, en dat terwijl deze bevoegdheid juist bedoeld was om niet alles in regeltjes vast te leggen en zo méér mogelijk te maken.

Maar ook de grotere bedrijven weten het. Meerdere nieuwe duurzame projecten kregen afgelopen maanden telefoontjes (!) van de Belastingdienst dat regelingen vanaf gisteren gewijzigd zijn. Dat zij belastingen kunnen verwachten op onderdelen van hun projecten die eerst waren vrijgesteld. Deze telefoontjes gaan over tonnen zo niet miljoenen en hebben een desastreus effect op de rentabiliteit van de projecten.

Rode vlag


Vind ik dit erg? Niet waar het erom gaat dat de Belastingdienst zijn werk doet binnen de kaders die hij heeft meegekregen. Budgetneutraal is afgesproken, dus voert de dienst dat netjes uit. Maar wel waar het maken van keuzes hoe de belasting wordt ‘teruggewonnen’ achter de schermen gebeurt, in plaats van ervoor. Ik heb er moeite mee dat wij met z’n allen zitten te doen alsof deze ‘laat maar waaien’-aanpak niet een levensgrote rode vlag is op ons energiebeleid. Dat we doen alsof we daarop pas over een paar jaar eens met een antwoord moeten komen. Ondertussen lopen al die mooie projecten steeds weer tegen onverwachte reparatieacties van de Belastingdienst aan, gaat de energie uit de coöperatie en lekt het vertrouwen weg bij bedrijven en banken.

Als we willen dat burgers en bedrijven zich inzetten voor duurzame projecten moeten we hun een stabiel en voorspelbaar fiscaal regiem bieden. Want, het is een no-brainer, het steeds tijdens de rit achter de schermen wijzigen van de financiële kaders heeft een desastreus effect op de investeringszekerheid en daarmee ook op het behalen van onze 14%-doelstelling.

Dus, beste minister, beste Kamerleden, kijk eens in die hoek en zeg: “He, een olifant, wat zullen we daar nu eens mee doen vandaag?”

 

Reacties

Henk Daalder

Het is en grote misvatting dat coöperaties een rol gaan spelen in de het ha;en van de 14 of 20% doelstelling.
Coöperaties zijn idealisten, en daar zijn er maar weinig van in onze rechtse maatschappij.

We moeten ook ophouden van coöperaties te verwachten dat ze een rol gaan spelen. Daarvoor zijn simpele en effectieve regelingen nodig. Die zijn er niet, en EZ en Fin willen die ook niet, kijk maar naar het gedrag van onze corrupte ambtenaren. Die maken juist zo ingewikkeld mogelijke regelingen. Ambtenaren weten best dat burgers en vrijwilligers niet gaat lukken ergens succes mee te hebben als ze de regels complex, onzeker en verliesgevend maken.
Ook in het energieakkoord zelf zijn burgers expliciet buiten gesloten. En de NGO's gaan dat met veel plezier herhalen in de provinciale energieakkoorden. NGO's zijn door het energieakkoord gewoon een verlengstuk van de fossiele belangen geworden
De aanpak voor burgers is ook extreem belachelijk.

Dan het geld:
Bedrijven krijgen al 10 miljard per jaar belasting aftrek voor hun fossiele energierekening, Daar zijn 63 regelingen voor bij elkaar gelobbied. De extreme korting op de energie belasting voor bedrijven, is daar een voorbeeld van.
Maar ook de SDE subsidie, 3 miljard per jaar, die wordt betaald door consumenten, en gaat naar bedrijven.
Dus als er door een of andere misrekening van ambtenaren toch een paar miljoenvoordeel bij burgers terecht komt, dan kunnen ze die 13 miljard aanspreken om dat te corrigeren. Knoppen genoeg op de ministeries.

Bedrijven hebben de afgelopen 30 jaar wel bewezen dat ze vrijwel niets doen aan duurzamer worden, daar zijn dwingende regels voor, anders verzetten ze geen stap.
Het is nu niet aan coöperaties, maar aan consumenten om Nederland duurzaam te maken.
Neoliberalen hebben de afgelopen 10 20 jaar bedrijven gepamperd met die 10 miljard subsidie per jaar en meer.

Geef nu consumenten de kans met hun koop gedrag te laten zien dat ze de wereld duurzaam willen hebben.

Help de markt aan duurzame producten die het verschil maken.
Het zonnepaneel is een voorbeeld, geen postcode roos meer, maar alleen op het eigen dak.

Een nog ontzorgder product, is het stukje nieuwbouw windpark. Dat koopt een huishouden, en daarmee gaat het zijn eigen stroom opwekken, 3 cent per kWh, 20 jaar vaste prijs, zonder SDE subsidie.
http://www.duurzamebrabanders.nl/Stukje_Nieuwbouw_Windpark

Deze aanpak, verkoop een deel van een windpark direct aan de inwoners van de regio, is goed te combineren met de ouderwetse manier dat een huisjesmelker een windpark bouwt voor de gesubsidieerde winst. Dan geeft hij inwoners wat compensatie, bedoeld om een negatief gevoel te onderhouden, zolang als hij de compensatie betaalt.

Ook bij een nieuwe woonwijk beslist de gemeente vooraf welk deel koop- en huurwoningen moet worden. Dat kan ze bij een windpark plan ook doen.
Bij concurrerende plannen in een gemeente, maakt zij dat plan mogelijk, dat een deel direct verkoopt aan de inwoners.
Windpark ontwikkelaars, of de gemeente zelf, laat de inwoners vooraf inschrijven op de stukjes windpark. Zo ontstaat een markt voor het consumentenproduct stukje windpark.
En het succes van de voor inschrijving, laat zien welk windpark plan het meeste draagvlak heeft

Lokale politici hoeven ook alleen maar te roepen, dat ze willen dat inwoners de kans moeten krijgen om stukjes windpark te kopen.

Provincies kunnen daar standaard regelingen voor hun gemeenten voor opzetten. Zo creëren ze het consumenten product Stukje Nieuwbouw Windpark.
Dan kunnen coöperaties dat standaard product gaan verkopen, en zo wel groot worden. Omdat dat zonder subsidie kan, heeft EZ er minder negatieve greep op.

Vertel dit alleen niet aan de Fracties van PvdA en GroenLinks, want die gunnen kiezers het voordeel en trots op hun eigen windpark niet.
http://www.duurzamebrabanders.nl/blog/2015/02/waarom-negeren-volksverteg...

Provincies kunnen de haagse politiek ook een hak zetten door een aantrekkelijk consumenten product voor windenergie te maken, dat Stukje Nieuwbouw Windpark, dan moeten de haagse ambtenaren nieuwe ankers bedenken om duurzaam op een andere manier af te remmen.
En of dat nog politiek haalbaar is, als kiezers massaal een stukje windpark willen kopen?
Het is maar een tip voor partijen en burgers die het land wel duurzaam willen maken

Henk Daalder

De regimespelers van het energieakkoord dulden geen tegenspraak, kennelijk.
Het energieakkoord had helemaal geen "breed" draagvlak. Alleen bedrijven die subsidie en gemakkelijke omzet beloofd werd, waren voor, en de NGO's die wat brokjes invloed toegeworpen kregen, van de bedrijven, waren voor.
De bevolking stond gewoon buitenspel, want NGO's hebben geen leden.
Daarom zijn de NGO's een foute excuus club om het energieakkoord "draagvlak te geven, dat is vals draagvlak.

De postcode roos regeling is bedacht om burgers te benadelen en hun duurzame acties klein te houden.
Dus moeten burgers er helemaal niet aan mee willen doe.

Helaas blijkt de kwalijke invloed opnieuw bij de provinciale energieakkoorden.
Als burgers daar wel voordeel van hadden kunnen krijgen, dan waren deze lokale energieakkoorden onderdeel geweest van de #PS15 campagne, maar dat is nergens het geval.
Dus ook hier gaan de NGO, in dienst van de fossiele belangen de burgers benadelen.

Het is aan de politiek, gerund door diezelfde NGO's, om de gemiste energiebelasting bij bedrijven te gaan halen.
Maar ja, daarom hadden die NGO's juist die brokjes invloed gekregen, om bedrijven te behoeden voor kosten en voor hen nadelige politieke keuzes

Reactie toevoegen

Gerelateerde artikelen