4 mins

Allemaal winnaars?

België kent een moeder aller verkiezingen. Eens in de vijf jaar gaan de Belgen naar de stembus voor drie verkiezingen tegelijk. Zondag 25 mei 2014 was het weer tijd om naar de stembus te gaan. De uitslag was interessanter dan gedacht en verwacht.

De Belgen stemden niet alleen voor het Europees Parlement, maar ook voor hun federale parlement en hun regionale volksvertegenwoordigingen (parlementen van Vlaanderen, Wallonië en Brussel). In dit blog een analyse van de uitslag vogelvlucht, maar niet voordat ik een kort overzicht van de Belgische politiek heb gegeven. 

De Belgische politiek bestaat vooral uit partijfamilies, waarbij ik eerst de Vlaamse variant noem, gevolgd door de Waalse. De christendemocratische familie bestaat uit CD&V en CDH, de sociaaldemocratische uit SP.A en PS, de liberale uit Open VLD en MR. De Belgische groenen vormen één partij, met een Vlaamse tak (Groen) en een Waalse tak (Ecolo). In Vlaanderen speelt de N-VA, een partij die streeft naar een onafhankelijk Vlaanderen, een grote rol, waar de PS in Wallonië al sinds jaar en dag de scepter zwaait.

De Vlaamse regering bestaat op dit moment uit een coalitie van CD&V, N-VA en SP.A. De federale regering is een zespartijencoalitie, de zogenaamde ‘tripartite’, bestaande uit de christendemocratische, sociaaldemocratische en liberale partijfamilie. De PS levert de minister-president, in de persoon van Elio di Rupo. Ondanks een moeilijke totstandkoming en een bij vlagen moeilijke samenwerking, heeft deze regering toch harde maatregelen kunnen nemen om België voor een financiële crisis te behoeden. De grootste partij in België, de N-VA, speelt geen rol in dit kabinet. Dankzij onder andere de N-VA heeft de vorming van het kabinet-Di Rupo meer dan 500 (!) dagen geduurd.

De verkiezingen van 25 mei lieten niets aan het toeval over, lijkt het. De N-VA is in Vlaanderen afgetekend de grootste geworden, met 33% van de stemmen. Maar, bijna alle andere Vlaamse partijen hebben stand gehouden. Het Vlaamse deel van de ‘tripartite’ verliest of wint licht, ondanks deelname aan de federale regering. Groen staat vrijwel overal in de plus. De grote verliezers zijn de populistische partijen Vlaams Belang en Lijst De Decker. Door middel van een agressieve en rechtse campagne wist de N-VA deze partijtjes leeg te zuigen. In Wallonië is de PS weer de grootste gebleken, alhoewel de MR steeds dichterbij komt.

De N-VA lijkt dus rustig aan de slag te kunnen: niets is echter minder waar. Op het Vlaamse niveau lijkt de partij een redelijke kans te maken in de regering te komen, met een voortzetting van de huidige coalitie, al behoort een coalitie met enkel de CD&V ook tot de mogelijkheden. Al zal CD&V, dat nu de Vlaamse premier levert, de huid duur verkopen. Zij willen de premier niet kwijt en zijn bereid om daarvoor met Open VLD en SP.A in zee te gaan.

Het federale niveau wordt echt een uitdaging. Het N-VA, onder leiding van Bart De Wever, maakt zich onmogelijk met het verlangen naar een onafhankelijk (of in ieder geval minder afhankelijk) Vlaanderen, naast de rechts-conservatieve koers die de partij vaart. Een coalitie met zowel PS als N-VA lijkt uitgesloten, door de tegenstellingen tussen deze twee partijen. De enige logische mogelijkheid voor de N-VA is een coalitie met CD&V, Open VLD en MR (bij elkaar 85 zetels). De MR geeft echter de voorkeur aan regeren met de PS. Ook hier lijkt een coalitie van de drie grootste partijfamilies een zeer reële optie. Alle partijleiders (in België zijn dit de partijvoorzitters, vanwege de ingewikkelde structuur) hebben aangegeven dat De Wever tot informateur moet worden aangewezen. De Wever zal dus gelijk kleur moeten bekennen, op zowel federaal als Vlaams niveau. Wat hij gaat doen is de grote vraag. 

Opvallend is de rol van het CD&V. Deze partij staat inhoudelijk gezien het dichtste bij de N-VA en is onmisbaar voor deze partij. CD&V lijkt echter niet onwelwillend tegenover een nieuwe ‘tripartite’ te staan, zowel op Vlaams als federaal niveau. CD&V kan N-VA dus maken of breken. Daarbij zullen alle partijen (inclusief de meeste Waalse) met een goed gevoel bij De Wever aankomen, aangezien vrijwel niemand echt zwaar verloren heeft. Zo zou de zege van de N-VA wel eens een Pyrrusoverwinning kunnen blijken te zijn.

Reactie toevoegen