3 mins

De groenen willen harder en verder lopen

In de nieuwe Idee - het blad van de Hans van Mierlo Stichting - discussiëren Bureau de Helling en de Van Mierlo Stichting over de voor hen belangrijke waarden in de transitie. Hieronder staat de bijdrage van Jasper Blom.

Bij het sociaal-liberalisme past wellicht het streven naar duurzaamheid, maar groenen willen harder lopen, verder lopen en wijzen ook meer de weg richting duurzaamheid. 

Het doet me deugd dat het duurzaamheidsideaal breed omarmd wordt. In het voorjaarsnummer van De Helling betoogde ik dat de toekomst van links groen is; Hendriks & Bongers vullen in deze Idee aan dat ook sociaal-liberalisme groen is. Deze brede omarming van ‘groen’ kan vraagstukken omtrent de relatie tussen mens en ecosysteem echter ook depolitiseren. Dat zou ten onrechte zijn. Een diepgroene conclusie van de Van Mierlo Stichting vanuit het idee dat vrijheid van toekomstige generaties niet aangetast mag worden, zou kunnen zijn dat paal en perk gesteld moet worden aan het gebruik van niet-hernieuwbare grondstoffen en vermindering van biodiversiteit. Als het sociaal-liberale vrijheidsbegrip echter een eenvoudige uitruil tussen capabilities toestaat, bijvoorbeeld minder natuur voor een hoger niveau van onderwijs, kan met dezelfde redenatie duurzaamheid lichtgroen worden ingevuld. Met de uitsmijter ‘het sociaal-liberalisme wijst de richting, niet de weg’ lijkt dit debat vermeden te worden.

Ik wil het debat aanjagen door naast de sociaal-liberale, een scherpe groene visie op duurzaamheid te leggen: groenen willen harder lopen, verder lopen, en wijzen ook meer de weg in de richting van duurzaamheid. Ik zal deze drie aspecten kort toelichten. Hendriks & Bongers nemen het schadebeginsel van Mill als basis voor de sociaal-liberale duurzaamheidsvisie: ‘vrijheid houdt op waar die van de ander begint.’ De huidige milieuproblematiek stelt dit beginsel op scherp. De vrijheid van huidige generaties om ongebreideld te verbruiken, te vervuilen, en te vernietigen houdt niet alleen op maar moet ingeperkt worden om in de vrijheid van toekomstige generaties te voorzien. Mede daarom benadrukken Groenen eerder (dan sociaal-liberalen) de waarde van solidariteit.

Ons huidige systeem is niet duurzaam en er is een actieve daad (solidariteit met toekomstige generaties) nodig om dat te doorbreken. Daarmee is de richting misschien hetzelfde als die van Hendriks & Bongers, maar door de actieve daad sterker te benadrukken geven groenen aan harder te willen lopen. Naast vrijheid benadrukken Hendriks & Bongers verbondenheid tussen mensen als sociale wezens. De politieke filosofie die ten grondslag ligt aan groene politiek, het ecologisme, gaat verder dan deze antropocentrische visie. Mensen worden in verbondenheid met elkaar en met het ecosysteem benaderd. Dit impliceert een zwaarder gewicht voor natuur in een mogelijke uitruil van capabilities en roept de vraag op in welke mate vrijheid van huidige generaties ingeperkt moet worden om de vrijheid van het ecosysteem te garanderen.

Deze stap verder legt een grotere verantwoordelijkheid ten aanzien van het ecosysteem bij huidige politici. De richting van duurzaamheid roept allerlei systeemkritische vragen met betrekking tot de weg op. Hoe zien we de rol van burgerschap in de context van mondiale markten gedomineerd door multinationals? Vraagt duurzaamheid niet om nieuwe ordeningsprincipes in de economie? Het duurzaamheidsdebat biedt technocratische wegen, maar ook wegen die ons tijdens de wandeling dichter bij onze visie op het goede leven brengen. Die moeten niet buiten beschouwing gelaten worden, maar vragen om politiek debat. Een diepgroene interpretatie van het sociaal-liberalisme zou D66 misschien dicht bij GroenLinks brengen. Het gehuldigde pragmatisme verkleint echter de kans op een fundamenteel evenwichtigere relatie tussen mens en ecosysteem. Dan blijft er gelukkig genoeg debat te voeren tussen GroenLinks en D66.  

 

Meer informatie over de Idee vindt u hier: https://vanmierlostichting.d66.nl/edities-idee/laatste-idee/

https://vanmierlostichting.d66.nl/edities-idee/laatste-idee/

Reacties

John van Paassen

De zoveelste gemiste kans om de echte oplossingen voor een duurzame toekomst vorm te geven. Het heeft geen enkele zin om een beetje te friemelen met een elektrische auto of gescheiden afvalinzameling als de werkelijke oorzaken en oplossingen niet benoemd worden. Helaas zijn die thema's taboe bij links dus voor een duurzame toekomst is GroenLinks nutteloos.

Steekwoorden; overbevolking en kernenergie.

Succes met filosoferen.

Groeten John

kees van oosten

De bespiegeling van Blom staat heel ver af van de praktijk van handelen van GroenLinks in het lokaal bestuur.

GroenLinks in Utrecht koos voor de aanleg van een 50 miljoen euro kostende ondergrondse parkeergarage naast het centraal station in Utrecht. Ging en gaat akkoord met alle grote en uiterst kostbare autobereikbaarheidsplannen. Ging akkoord met de sloop van 10.000 na-oorlogse sociale huurwoningen en geeft uitvoering aan forse bezuinigingen op de zorg.

Misschien moet het debat over wat links en groen is minder abstract en filosofisch gevoerd worden.

kees van oosten

De bespiegeling van Blom staat heel ver af van de praktijk van handelen van GroenLinks in het lokaal bestuur.

GroenLinks in Utrecht koos voor de aanleg van een 50 miljoen euro kostende ondergrondse parkeergarage naast het centraal station in Utrecht. Ging en gaat akkoord met alle grote en uiterst kostbare autobereikbaarheidsplannen. Ging akkoord met de sloop van 10.000 na-oorlogse sociale huurwoningen en geeft uitvoering aan forse bezuinigingen op de zorg.

Misschien moet het debat over wat links en groen is minder abstract en filosofisch gevoerd worden.

Hans Potters

Wat ik steeds mis bij de artikelen van GroenLinkse oorsprong, is het stellen van de machtsvraag. Dat kan pijnlijke waarheden opleveren en de kunst is dan niet ontmoedigd te raken maar reële kansen te zien en daar ook door te pakken.
De taak van iedere gemeenschap van een gezin tot de wereldgemeenschap is de machtsverhoudingen binnen die gemeenschap in evenwicht te houden. Dat is voor mij de definitie van democratie.
Er is in de afgelopen eeuwen een politieke democratie gegroeid en die houdt heel wat meer in dan het afspreken van een meerderheidstandpunt.
Maar op het zo belangrijke gebied van de economie heerst eigenlijk een totalitaire dictatuur, 'economisme' genoemd. De macht ligt bij de aandeelhouders van grote bedrijven en meer algemeen bij de grote en steeds groter wordende kapitaalaccumulaties (in kaart gebracht door Piketty). Die macht is in de laatste halve eeuw enorm uit de klauwen gelopen en wij hebben zitten slapen. Die kapitaalbelangen kijken alleen naar het rendement van dat kapitaal op korte termijn en zetten landen onder druk. Ik heb me in FNV-verband verdiept in de problematiek van TTIP en aanverwante investeringsverdragen.
Alleen al de gang van zaken en de geheimhouding daarin bewijst dat onze democratie sluipenderwijze een lobbycratie is geworden. Ook de VS is in feite een oligarchie. Op alle sleutelposten zitten kapitaalbelang getrouwe figuren. Daar is een hard gevecht aan de gang om de democratie weer terug te winnen.
Hoe kun je in deze situatie nog iets bereiken? Welke ruimte hebben we nog om iets van onze mooie plannen terecht te brengen?
Vier punten:
1. Om met het belangrijkste te beginnen: wat wij economie noemen is ziek, door en door ziek. Het monetaire stelsel is een kolos op lemen voeten en dreigt, juist door zijn machtsvorming, door zijn hoeven te gaan. Dit moet duidelijk worden gemaakt (zie .bv Joris Luyendijk). We moeten ophouden met het denken binnen de 'newspeak' van het kapitaal en laten zien dat dit voos is.
2. Er zijn momenteel verschillende groepen bezig aan het ontwerpen van een nieuw soort geld, dat dichter bij de reële economie staat en dat het vormen van machtige kapitaalaccumulaties moeilijk en liefst onmogelijk maakt. Zie bv. STRO in Utrecht. (zie Heleen Toxopeus & Henk van Arkel, Een @nder soort geld). Hier en aan allerlei andere vormen van democratisering van de economie moeten we meer aandacht besteden.
3. Dat wat we zeg sinds 1950 gewonnen hebben aan humanitaire politieke en economische verworvenheden en wat nu wordt afgebroken, moet zoveel als mogelijk worden verdedigd. Dat zijn achterhoedegevechten en die zal je ook regelmatig verliezen, maar we moeten tijd kopen om de nieuwe democratische economie, die veelal een zeer experimenteel karakter zal hebben uit te rollen. Die moet kunnen groeien in de boezem van het oude bestel.
4. Intussen zal je ook de redelijke alternatieven duidelijk moeten maken, zoals bv. het Alternative Trade Mandate van zo'n 50 Europese NGO's. Je krijgt de ideeën er niet direct door, maar ze hebben dan wel de redelijkheid aan hun kant en dat valt publicitair uit te buiten, zeker in combinatie met en in contrast met de gebruikelijke economistische onzin (zie punt 1).
Een uitvoeriger motivatie, toegespitst op het anti-TTIP-verhaal, heb ik in ontwerp. Ik kan dit desgewenst, in premature vorm, toesturen.

John van Paassen

Ik heb zonet op de site van GroenLinks de pagina gelezen over de klimaattop in Parijs. Daarin is een artikel opgenomen over de zogenaamde subsidiering van fossiele brandstoffen. De hoeveel kletspraat die daarin staat is werkelijk stuitend. Zo wordt een veronderstelde gegarandeerde energieprijs voor een kerncentrale als subsidie voor fossiel gezien. Nu kun je twisten over de vraag of kernenergie fossiel is maar een kencentrale draagt in ieder geval niet bij aan de luchtvervuiling. Verder zijn er de indirecte kosten voor klimaatverandering en luchtvervuiling. Op zo'n manier wordt er wel heel creatief met begrippen omgesprongen. In dat geval kun je ook betogen dat koffie gesubsidieerd wordt omdat je daarna moet plassen en de kosten voor het doortrekken van het toilet een rechtstreeks gevolg is van het drinken van de koffie. En omdat die kosten niet worden doorgerekend in de koffie is hier sprake van subsidie. Je moet het maar bedenken. Een beetje de logica van een tweede hand autoverkoper maar dan voor lager opgeleiden.

Dit soort kromme redeneringen kom ik wel heel vaak tegen in de discussies met links waarbij er van alles met elkaar in verband wordt gebracht wat niets met elkaar te maken heeft en er gedraaid en soms ronduit gelogen wordt. In een één op één discussie blijft er weinig meer over van de hele redenering en ziet men ook wel in dat het allemaal geen stand houd maar er trappen altijd weer een paar mensen in.

John

Reactie toevoegen