4 mins

Emotionele politiek

Claire Polders reageert op 'Waar dumpen we ons geboorteoverschot' van Hagar Roijackers.

Optimisme versus egoïsme

Een discussie over overbevolking – dat is wat ik wilde. Maar het lijkt alsof het blijft steken in de vraag of het probleem überhaupt wel bestaat. Jij verwees naar Juffermans' e-boek, waarvoor dank. Henk Daalder vond dat de aarde nog veel meer mensen aan kan, zolang we maar zuiniger worden; een debat is volgens hem niet nodig. Ook op jouw stukje reageerden betrokkenen verdeeld. Zoals altijd zijn de data van demografen en andere wetenschappers op verschillende manieren te interpreteren. Het enige waarover we het eens lijken te zijn: met de huidige consumptiepatronen en een bevolkingsgroei raakt de aarde overbelast.

Ik wil best meegaan in de veronderstelling dat de aarde in theorie nog miljarden meer mensen kan dragen. Maar tussen theorie en praktijk gaapt een groot gat. In de praktijk zijn wij Westerse mensen namelijk egoïstisch. Natuurlijk zou het geweldig zijn als we allemaal zuiniger werden, een superoplossing, maar ik vind hem wat optimistisch. Want zolang het niet verboden is plofkippen te eten of je televisie dag en nacht aan te hebben, doen de meeste mensen gewoon waar ze zin in hebben. Als we onze voetafdruk zonder vrijheidinperkende wetten onvoldoende kunnen verkleinen, moeten we toch eens kijken naar het aantal Nederlanders. Want: verbruik = voetafdruk x aantal inwoners.

Mag voortplanting politiek zijn?

Jij schreef: "Ik vind het als moeder ook lastig om iets dat zo´n persoonlijke en emotionele kant heeft maatschappelijk of politiek te maken." Ik begrijp je terughoudendheid, want waar ligt de grens tussen zelfbeschikking en wettelijke bepalingen? Giorgio Agamben heeft de gevaren van een biopolitiek helder beschreven; zodra de overheid zich het recht toe-eigent over leven en dood te beschikken, worden de juridische verschillen tussen een rechtsstaat en een concentratiekamp steeds kleiner. Maar aan de andere kant: Nederland bemoeit zich al lang met leven en dood. We hebben wetgeving over IVF en euthanasie; toch ook emotionele onderwerpen. Waarom mag de politiek zich niet verder met voortplanting bemoeien?

August Hans den Boef schreef laatst in De Volkskrant een provocerende column naar aanleiding van een onofficieel maar serieus wetsvoorstel om anticonceptie voor verslaafden, psychiatrische patiënten en geestelijk gehandicapten verplicht te stellen. Ik zou het allemaal wat voorzichtiger uitdrukken, maar ik ben het eens met de strekking van zijn verhaal. Voordat we tot zoiets besluiten, moeten we het onderwerp eerst grondig bediscussiëren. Want als "zwakkeren" in de samenleving geen kinderen zouden mogen krijgen, waarom ouders met een ernstig crimineel verleden dan wel?

Ik ben het met je eens dat het geen zin heeft om lukraak ouders te gaan veroordelen. Er zijn zeer verantwoorde grote gezinnen en zeer onverantwoorde kinderlozen. Ook de kinderen zelf moeten buiten schot blijven – die hebben er niet voor gekozen hier en nu geboren te worden. Maar ik vind dat het taboe om op politiek niveau over voortplanting te debatteren moet verdwijnen.

Ontmoediging

Geboortebeperking hoeft niet per se haaks te staan op zelfbeschikking. Nog meer voorlichting, een nog betere toegang tot voorbehoedsmiddelen; maatregelen die ieders vrijheid in tact laten. Ik ben geenszins voorstander van een wet die grote gezinnen verbiedt of abortus voor wie dan ook verplicht stelt. Er zijn andere mogelijkheden. Want er bestaat evenmin een wet die mij het rijden in een benzineslurpende auto verbiedt, maar dat gedrag wordt wel ontmoedigd.

Auteur Jonathan Franzen geeft in zijn roman Freedom een overdreven voorbeeld van zo'n ontmoedigingsbeleid. Om aan de nachtmerrie van eugenetica en dwangpolitiek te voorkomen, stelt een personage voor om een campagne op te zetten, die het krijgen van kinderen tot iets schaamtevols maakt. Net zoals het schaamtevol is je flessen bij het gewone vuilnis te stoppen of je oude olie in een sloot te lozen. Een nieuwe generatie, met een nieuwe mentaliteit. Weg met: het is de taak van de vrouw om kinderen te baren. En welkom: het is onze taak om aan ons verlangen naar kinderen geen gehoor te geven.

Zou ik zo'n campagne in Nederland steunen? Dat hangt van de inhoud van die campagne af, maar we zouden niet bang moeten zijn dit soort initiatieven te bespreken. Geboortebeperking door kinderwensontmoediging lijkt me in ieder geval een stuk humaner dan proberen de overbevolking in te dammen door ouderen de toegang tot medische hulp te ontzeggen.

Zelfcensuur

Volgens jou wordt er wel gesproken over die overbevolking, maar nog niet op het podium. Omdat rechtse partijen anders met de 'gezinskaart' gaan wapperen. Maar wat betekent dat? Dat jullie een onderwerp niet ter sprake brengen omdat het te veel discussie oplevert? Dat je jezelf als gesprekspartner vooraf censureert? Natuurlijk snap ik dat er electorale overwegingen zijn. Als iemand voorstelt alle auto's in het land te verbieden, zal hij nauwelijks stemmen krijgen, waardoor hij geen enkele macht zal hebben om de rest van zijn wellicht prachtige programma uit te voeren. Compromissen zijn noodzakelijk om aan de macht te komen – het is weer zo'n reden waarom ik graag aan de zijlijn sta. 

Reactie toevoegen