4 mins

Gevaar van Lekker Zelf

Een pleidooi voor analyse

Hagar Roijackers e.a. reageren op het pleidooi van Klub Kobalt voor een politiek die aansluit op een flexibele netwerksamenleving. De auteurs pleiten voor een pas op de plaats: laten we eerst eens eerst goed uitzoeken waarom burgers zich niet meer voelen aangesproken door politieke partijen.

Het pleidooi van Klub Kobalt is helemaal van nu: politiek die aansluit op de flexibele netwerksamenleving. Politiek moet durven aansluiten bij wat Nederlanders belangrijk vinden en de oude structuren durven loslaten. Op zoek naar kansen om per onderwerp in verschillende allianties resultaten te kunnen boeken.

Zonder aan het aanstekelijke enthousiasme van de Kobalters te willen afdoen, lijkt het ons toch ook verstandig om het pleidooi te analyseren en in historisch perspectief te plaatsen. Juist om te bereiken waar de schrijvers voor pleiten: geloofwaardigheid en bestaansrecht.

Ondoorzichtig

Waarom voelen burgers zich niet meer aangesproken door politieke partijen? Door het probleem te analyseren, kun je tot oplossingen komen. Kan het te maken kunnen hebben met twee grote sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen van de laatste 50 jaar? Enerzijds de ontzuiling en toegenomen individualisering. En anderzijds de zichtbare realiteit van steeds grotere en ongrijpbare structuren: globalisering; fusiegolf van ondernemingen en instellingen; de wereldwijde afhankelijkheid van ondoorzichtige maar wankele financiële stelsels, et cetera. Het is volkomen te begrijpen dat mensen, in reactie daarop, zich gaan richten op de zaken waar ze wél directe invloed op hebben.

Kijk uit

Als groene, linkse en progressieve partij zijn we voor verandering. Het artikel van Klub Kobalt is ook doordrenkt met die, prettig ongeduldige, wens om snel en met elkaar tot actie te komen. Maar neem toch even de tijd om een pas op de plaats te maken. Een lid van onze werkgroep Groene Economie riep al eens tegen Jesse Klaver, die op een verkiezingsbijeenkomst in Den Bosch sprak over de flexibilisering van de arbeidsmarkt: "De analyse ontbreekt!" Net zoals bij het Lenteakkoord in 2012 gebeurde, zijn de gedachten van GroenLinks en andere partijen (bij flexibilisering van arbeid: de VVD) vaak onvoldoende uit elkaar te houden. Laten we leren van die fouten.

Woordgebruik is erg belangrijk. Denk aan de mogelijke gevolgen van 'doe het lekker zelf' als het geassocieerd of zelfs gecombineerd gaat worden met de idee van de terugtredende overheid. Je jaagt er stemmers mee weg en loopt het gevaar dat het begrip misbruikt gaat worden door personen of instanties die een maatschappelijk beeld najagen dat ver ligt van wat wij willen. Herinneren we ons het woord duurzaamheid nog?

One-issue

Wat ons betreft kan de analyse over het hoe en waarom van 'de terugtredende burgers' niet grondig genoeg gedaan worden. Misschien ligt er een mooie taak voor De Helling? Wij hebben alvast een paar vragen als wij het Klub Kobaltblog goed lezen. De schrijvers stellen dat "de overheid linksom of rechtsom aan omvang en invloed zal afnemen." Is dat een feit? "Veertig procent van de Nederlanders is weleens politiek actief volgens de laatste burgermonitor van het SCP", terwijl "nog geen vier procent van de bevolking partijlid was." Wat klopt hier niet in de onderzoeksmethodes van het SCP? "Doe-het-zelvers nemen het heft in eigen handen waar de markt en overheid falen." Waarom wordt het falen van de overheid hier genoemd, en klakkeloos als gegeven aangenomen? Zullen we als GroenLinks dit 'falen' niet eerst onderzoeken voordat we er alternatieven voor aangedragen? "Wedden dat GroenLinks genoeg geld kan ophalen voor het maken van een initiatiefwet Schone Lucht." Is het terugbrengen van politiek tot issues (of issuepartijen, denk aan 50plus en de Partij voor de Dieren) werkelijk een oplossing voor het probleem, of draagt dit juist bij aan het genoemde verlies van vertrouwen ?

Laten we er één punt van kritiek uitlichten (de andere punten bespreken we graag binnenkort eens met Klub Kobalt). We twijfelen eraan of het belang van de overheid afneemt. Laten we de overheid niet te snel als zwak, overbodig of niet effectief bestempelen. Dit is koren op de molen van degenen die de overheid willen verkleinen. Vermoedelijk is het wel zo dat het neoliberale beleid een rol speelt in het ontstaan van de burgerbewegingen. Zij vullen de publieke ruimte die door het beleid van de afgelopen jaren is ontstaan.

Niet corporate: corporatisme!

De van onderop-beweging heeft elementen in zich die de traditionele ideologische driehoek doorbreekt van confessionalisme, liberalisme en socialisme. Op het assenkruis links-rechts en progressief-conservatief ontstaat een vierde ideologie. Je kunt het corporatisme 2.0 noemen. Waar de burgerbeweging in de 19e eeuw een brug wilde slaan tussen het liberalisme en het socialisme, willen we nu een brug slaan tussen de (toenemend als afstandelijk ervaren) overheid, bedrijven en burgers.

'We doen het zelf' betekent dus 'we nemen gezamenlijk verantwoordelijkheid voor de publieke zaak'. Samenredzaamheid, in de woorden van duurzaamheidsprofessor Jan Rotmans. Als corporatisme 2.0 geholpen door de nieuwe media en technologische ontwikkelingen. In deze ontwikkeling is een actieve en flexibele overheid gewenst. Klub Kobalt en wij vinden elkaar in de constatering dat daar een actieve en flexibele politiek bij hoort.

Alex van Dierendonck, Arno Uijlenhoet, Frank Rijnders en Hagar Roijackers zijn lid van de werkgroep Groene Economie van GroenLinks Noord-Brabant. 

Reactie toevoegen