7 mins

Linkse profilering

De macht van ideeën

In plaats van een groot links blok, pleit Pieter Pekelharing voor profilering van linkse partijen. GroenLinks zou bijvoorbeeld moeten opkomen voor intergenerationele rechtvaardigheid.

Achteraf gezien

Het is bijna griezelig hoezeer de kiezers achteraf gelijk hadden. Zet een beetje politieke druk op onze partij en men stoeit elkaar de tent uit. Voorzitter weg, fractieleider stapt op en kamerleden rechten opgelucht de rug na maanden fractiediscipline en strijd. Blijkbaar was vanaf Kunduz al duidelijk dat er binnen de top breuken waren ontstaan die niet te lijmen vielen. De kiezers hebben dat beter aangevoeld dan de leden.

Jammer, want het regende intussen complimenten over de inhoud. GroenLinks voer een vernieuwende, linkse, groene en vrijzinnig koers. De partij distantieerde zich sterker van het klassieke liberalisme van D66, ze lonkte wat minder naar de PvdA en trachtte een consistentere groene politiek uit te denken. Men was nieuwsgierig naar de partijprogramma's van anderen en ging openlijk de discussie over linkse politiek aan. GroenLinks had zin in de toekomst.

Maar achteraf gezien trok de discussie over de inhoud te veel de aandacht weg van conflicten die in de persoonlijke sfeer waren ontstaan. Het leek al met al het Nederlands elftal wel. Hooggespannen verwachtingen, een tegenvallend resultaat en plots vecht iedereen rollend over straat.

Klein en principieel of groot en machtig?

Na de vier zetels zijn we volgens Marius Ernsting "in allerlei opzichten terug bij af ... terug op een positie die toen aanleiding was om ons te bezinnen op een zelfstandig voortbestaan van klein links, dan wel een samengaan voor meer macht en een duidelijk profiel als een groene en linkse partij. Welnu, die aanleiding is er nu misschien wel des te meer. Hoe het ook zij, een vierde keer de berg opklauteren na een vrije val maak ik niet meer mee: hoger dan de Vaalser berg komen we toch niet, en die berg is niet hoog genoeg om de toekomst te overzien."

Marius trekt uit zijn analyse de conclusie dat we beter in één grote volkspartij kunnen opgaan: "als we vooraf een echt akkoord hadden gesloten met de PvdA, de SP en/of D66 op een aantal hoofdpunten en met een gezamenlijke premierkandidaat dan was Rutte verslagen, en dan had je stem echte macht uitgeoefend."

Voila, in een notendop het dilemma: moeten we klein, principieel en marginaal blijven of opgaan in een groter geheel en voor de macht gaan?

Marius wil niet weer de berg opklimmen, maar andere bloggers op deze site, zoals Annie van de Pas en Hans Groen, zien niets in een fusie en zoeken hun inspiratie bij de Groenen in Duitsland. Die zagen ook niets in een verbond met de SPD en zijn daar alleen maar beter van geworden.

Links blok

Ik denk dat de discussie hierover voor een deel bepaald wordt door je verwachtingen over de mogelijke groei van het linkse blok in Nederland. Die is al jaren ietsje kleiner dan het rechtse. Er hebben zich historisch allerlei verschuivingen binnen de blokken voltrokken, maar er vindt al jaren geen verschuiving tussen de blokken plaats. Groeit de PvdA dan gaat dat onherroepelijk gepaard met zetelverlies van de andere linkse partijen en vice versa. Links als geheel is te midden van al die verschuivingen nooit een spatje groter geworden.

Je weet het natuurlijk nooit, maar ik geloof niet dat een akkoord tussen de linkse partijen tot de gewenste verschuiving tussen de blokken zal leiden. Links zal van zo'n fusie niet groter en machtiger worden.

Profilering

De enige uitweg, lijkt me, is juist niet een links blok te vormen, maar zich onderling sterker te profileren. Links heeft geen fusie maar een efficiëntere arbeidsdeling nodig. Hoe beter de PvdA toekomstige regeringen links van het midden houdt en hoe overtuigender de SP het populisme een links gezicht weet te geven, hoe belangrijker het voor GroenLinks wordt om vooruit te denken en de toekomst links in te kleuren.

Als ieder van de linkse partijen zich onderling toelegt op de dingen waar ze goed in zijn, dan geeft dat links als geheel meer profiel. Het linkse en groene gedachtegoed wordt daar beter en veelzijdiger van.

Het uitdiepen van het linkse gedachtegoed lijkt me verstandiger dan fuseren. Want wat heb je aan één groot machtsblok als het ideeëngoed van dat blok onvoldoende rekening houdt met de complexiteit van de samenleving? Wat heb je aan een linkse regering als links niet pluriform en complex genoeg denkt om de verschuivingen van de politiek te kunnen volgen en op al die plaatsen aanwezig te zijn waar regeringen niet komen kunnen?

Laat ik als voorbeeld één thema noemen dat niet populair is, maar in de nabije toekomst belangrijker zou kunnen worden. Dat is de kwestie van de intergenerationele rechtvaardigheid.

Intergenerationele rechtvaardigheid

Hoe je het ook wendt of keert, onze huidige democratie werkt op dit moment sterk in het voordeel van de oudere generatie. De reden daarvoor is simpel. Ouderen hebben getalsmatig de meerderheid. Het is mede als gevolg van dit machtsoverwicht dat zo´n groot deel van het bbp naar de zorg en naar medische voorzieningen gaat.

Helaas kan je het geld maar één keer uitgeven. Wat nu naar de zorg toevloeit, komt niet bij (cultuur of) educatie terecht. Het gevolg is dat jongeren – en dat zijn op het ogenblik ook dertigplussers - daar steeds vaker zelf voor moeten opdraaien. Dat lukt makkelijker als je rijke ouders hebt, maar wat doe je als dat niet het geval is? Bij de keuze voor een studie lopen jongeren een relatief hoge schuldenlast op die knellender wordt naarmate mensen met een studie moeilijker een baan vinden.

Veel dertigplussers zien op dit moment bovendien af van het ouderschap. Dat is niet omdat ze geen kinderen willen, maar omdat ze vanwege de werkdruk en de hoge kosten niet aan het krijgen van kinderen toekomen. Ook kinderopvang is iets dat jongeren in toenemende mate zelf moeten bekostigen. Om van de hoge hypotheekkosten maar niet te spreken.

Minder kinderen betekent in de toekomst echter minder pensioen. Dat betekent dat uitgerekend degenen die nu werken om de pensioenen van de huidige generatie ouderen te betalen een situatie scheppen die voor hun eigen pensioen bedreigend is. Als we niet uitkijken worden jongeren op deze manier dubbel gepakt.

Leeftijds bias

De gemiddelde leeftijd van de kiezer in 1980 was 41. Tegenwoordig is dat 45 en dat wordt 56 in 2050. Zoals de democratie nu georganiseerd is, is de impact van ouderen – en dat begint boven de 45 - op politieke beslissingen veel te groot en dat zal de komende jaren alleen nog maar toenemen. Hun stemmenoverwicht moet op de een of andere manier democratisch gecorrigeerd worden. Maar hoe?

Gezien het dreigende grondstoffentekort en de maatregelen die genomen moeten worden om klimaatopwarming te voorkomen zijn de discussies over hoe je dit soort onvoorziene effecten kunt voorkomen erg belangrijk. Het is zeer de vraag of de generaties die nu aan de macht zijn in staat zullen zijn eenzelfde niveau van 'welvaart' of 'welzijn' aan de volgende over te dragen.

Natuurlijk vallen bij dit verhaal allerlei kanttekeningen te plaatsen. Natuurlijk denken niet alle ouderen hetzelfde en zitten ze in een statistische wolk waarbinnen veel variatie zit. Maar volgens onderzoekers is er wel degelijk reden om vanuit het oogpunt van intergenerationale rechtvaardigheid ons verkiezingsstelsel te herzien en de ingebouwde bias er uit te halen.

Het zijn dit soort onderwerpen waar een partij als Groenlinks zich om zou moeten bekommeren. Er zitten belangrijke groene en linkse kanten aan.

Kortom, laat GroenLinks de partij zijn die vooruit denkt. Laten we er niet omheen draaien: we zijn een kleine elitepartij. Tien zetels is heel veel voor ons, vier is gewoon. Dat is geen nadeel maar een voordeel. We kunnen onbekommerd de rol van avantgarde spelen. Dat lukt des te beter naarmate de andere linkse partijen doen waar zij goed in zijn. Ik geloof dat een efficiëntere arbeidsdeling op links beter is dan de vorming van één links blok. Daar wordt links als geheel misschien niet machtiger van, maar wel gevarieerder, slimmer en behendiger. Er valt voor GroenLinks een wereld te winnen. Femke Halsema zei ooit: 'we zijn een ideeënpartij op zoek naar macht'. Fout. Ze had moeten zeggen: we zijn een partij die in de macht van ideeën gelooft. 

Reacties

Bespiegelingen over "de koers

Bespiegelingen over "de koers van de partij" hebben weinig zin zolang de partij niet zelf die koers bepaalt.
Op dit moment zijn het de belangenclubs die onderling uitmaken wat er binnen GroenLinks gebeurt, inclusief de koers.
Dat is al sinds "project 2008", geleid door Bram van Ojik, min of m,eer de praktijk.

Die belangenclubs kunnen nu hun gang gaan, en dat doen ze ook, lachend en onderling ruzie makend.
Maar als zij het nodig vinden, sturen ze het democratisch gekozen, beste kamerlid van GroenLinks Kamerlid weg.

Als zij het nodig vinden, heeft Kunduz voorrang, of het ontslagrecht. Wat de partij er van vindt, doet er niet toe.

Daarom doet Bram van Ojik er goed aan de incidentele feedback van gewone leden te formaliseren in een vaak ingezette peiling onder alle leden.
En een referendum onder alle leden voor richting gevende keuzes.
Gebeurt dat niet, dan bepalen de topmensen van belangenclubs wat er bij GroenLinks gebeurt.

Reactie toevoegen