4 mins

Onderwijs is de interventie die werkelijk bijdraagt aan vrede

De vraag of GroenLinks zou moeten instemmen met besluiten tot militaire interventies om daarmee tot vrede in conflictgebieden te komen, is niet makkelijk te beantwoorden. Dit geldt niet alleen voor experts of de GroenLinks leden-in-hart-en-nieren. Dit geldt ook voor mij: basisschoolleerkracht en GroenLinksstemmer.

In deze column dan ook geen antwoord op deze vraag, maar wel twee inspirerende voorbeelden voor ieder die zich bezighoudt met vraagstukken omtrent militaire interventies over hoe investeren in de toegankelijkheid en de kwaliteit van onderwijs een non-militaire interventie is die daadwerkelijk bijdraagt aan duurzame vrede.

Op vrijdag 10 oktober 2014 won de 17-jarige Malala Yousafzai de Nobelprijs voor de Vrede. Malala werd in oktober 2012 door de Taliban in Pakistan door haar hoofd geschoten, omdat zij vond dat meisjes recht op onderwijs hebben. Zij overleefde de aanslag,  en ging door met haar vreedzame strijd voor gelijke rechten voor mannen en vrouwen en de toegang tot goed onderwijs, waar alle kinderen recht op hebben.

Niet tanks en bommen, maar boeken en pennen zijn volgens Malala de oplossing voor conflicten in de wereld. Malala laat zien hoe iedereen zélf iets kan doen aan de verbetering van zijn eigen situatie. Volgens Malala zal investeren in het onderwijs een interventie zijn in landen waar terroristen de bevolking in een angstgreep houden, die de mensen laat zien dat het westerse landen daadwerkelijk gaat om een betere toekomst voor hun volk en hun land. Wie onderwijs heeft gevolgd, zal kennis en moed bezitten om zich uit te spreken tegen de Taliban en te werken aan een betere toekomst.

Malala is voor mij een heldin en een inspirator van wiens heldere boodschap ieder die denkt aan een militaire interventie zich rekenschap zou moeten geven. ‘Onze woorden kunnen de hele wereld veranderen omdat we allemaal samen werken voor één doel: onderwijs. Boeken en pennen zijn onze machtigste wapens. Onderwijs is de enige oplossing. Onderwijs eerst!’ aldus Malala in een speech die zij hield voor de VN. De Nederlandse regering geeft onderwijs echter geen prioriteit meer in ontwikkelingssamenwerking, iets wat GroenLinks allicht aan de kaak zou kunnen stellen.

Dichter bij huis ligt de vraag hoe het onderwijs in Nederland onze kinderen voorbereidt op hun toekomstige deelname aan de maatschappij. Vanaf 2006 zijn scholen wettelijk verplicht bij te dragen aan actief burgerschap en sociale integratie. Of het nu gaat om persoonlijke conflicten, spanningen tussen groepen in de samenleving of de grote gewapende conflicten in de wereld: onze kinderen zijn de mensen die deze conflicten in de toekomst het hoofd moeten kunnen bieden.

In Utrecht is hiervoor de Vreedzame School ontwikkeld: een methode voor sociale competentie en burgerschapsvorming. De Vreedzame School beschouwt de klas en de school als een leefgemeenschap, een oefenplaats voor later, waarin kinderen zich gehoord en gezien voelen, een stem krijgen, en waarin kinderen leren om samen beslissingen te nemen en conflicten op te lossen. Kinderen voelen zich daardoor verantwoordelijk voor elkaar en voor de gemeenschap en staan open voor de verschillen tussen mensen.

Kleuters leren van de handpoppen Aap en Tijger hoe zij zélf ruzies op kunnen lossen. Vanaf groep 3 worden er in de klas groepsvergaderingen gehouden, voor en door leerlingen, wat uitgebreid kan worden met een schoolbrede leerlingenraad, om zo kinderen een democratische stem te geven in hún leefgemeenschap. Kinderen in groep 7 en 8 krijgen de gelegenheid om mediator te worden. Mediatoren leren met een stappenplan hoe zij andere kinderen kunnen helpen bij het oplossen van een conflict. Hiermee nemen kinderen zelf de verantwoordelijkheid voor het klimaat op school.

Meer dan een lesmethode is de Vreedzame School een concept wat zijn kracht krijgt doordat het in de hele school gedragen en iedere dag toegepast wordt. Het succes van de Vreedzame School is inmiddels ook doorgetrokken naar de Vreedzame Wijk, want de leefomgeving van het kind stopt niet bij de schooldeur. Invoering van de Vreedzame School in landen waar Nederland ontwikkelingshulp biedt zou een mooie praktische uitwerking zijn van het eerder genoemde actiepuntje voor GroenLinks, en passen bij de terughoudendheid van GroenLinks voor wat betreft militaire interventies.

Malala en de Vreedzame School, twee mooie voorbeelden van niet-militaire interventies die bijdragen aan stabiliteit. Kinderen leren hoe zij hun democratische stem in kunnen zetten in de samenleving en zelf verantwoordelijkheid kunnen dragen voor de gemeenschap waarin zij leven. Een vreedzame toekomst begint bij het onderwijs van vandaag.

Meer lezen? Ik ben Malala, M. Yousafzai (2013).

Reacties

Lidwien van Overbeek

Geweldig!

Gwendolyn

Kijk, ook in de Correspondent een artikel over de Vreedzame School:

https://decorrespondent.nl/1994/Hier-op-De-Vreedzame-School-krijgen-leer...

Gwendolyn

Kijk, ook in de Correspondent een artikel over de Vreedzame School:

https://decorrespondent.nl/1994/Hier-op-De-Vreedzame-School-krijgen-leer...

John van Paassen

Hallo Gwendolyn,
U ben kennelijk nog jong en u schrijft een inspirerend verhaal. Ik ben geneigd u veel te vergeven tot ik bij uw foto las dat u historica bent. Kijk, dan wordt alles natuurlijk een beetje anders. Dan bent u het aan uw stand verplicht om de feiten en omstandigheden serieus te nemen en het dagdromen aan anderen over te laten. Feit is dat de kapers van 9/11 hoog opgeleide en intelligente mensen waren die jaren van voorbereiding achter zich hadden toen ze de vliegtuigen instapten. De vreedzame school is een prachtig initiatief dat pas echt van waarde is als u het voor elkaar krijgt om die scholen in Saudi-Arabië, Afghanistan of Kongo te laten functioneren. Tot die tijd vertrouw ik toch graag op een geloofwaardige defensie die in staat is om de veiligheid te waarborgen tot u uw doelen heeft bereikt.
Met vriendelijke groet,
John van Paassen

Gwendolyn

Geachte heer Van Paassen,

Fijn dat u reageert. Jammer dat u het nodig vindt om daarbij een denigrerende toon te gebruiken en tal van drogredenen.

Als u goed had gelezen, dan had u geweten dat ik geen antwoord geef op de vraag of militair ingrijpen een goede optie is. Tot nu toe hebben slechts weinigen vredeseducatie betrokken bij dit debat. Ik geef enkel een voorbeeld van een andere interventie, om daarmee het debat te verrijken en te verbreden en niet om daarmee te zeggen dat het een beter is dan het ander of het ander uitsluit.

Prettig dat u vertrouwt op geloofwaardige defensie die de veiligheid waarborgt. Ik hoef u zeker niet te vertellen hoe goed defensie daarin slaagt. Slaat u daar de krant of een geschiedenisboek maar eens voor open.

Met vriendelijke groeten,

Gwendolyn

Henk Daalder

Gwendolyn,
Je geeft mooie voorbeelden van hoe kinderen al op school, of juist door naar school te gaan, kunnen leren hoe het is om in vrede te leven, en bewust aan stabiliteit en behoud van vrede bij te dragen.

Alleen geef je weinig onderbouwing van "waarom" dat werkt, in het begin van je verhaal. daardoor zijn lezers geneigd delen van je verhaal over te slaan.

Er is ook een contra indicatie. Onze eigen nederlandse samenleving lijkt toch ook war ruwer te worden, met steeds meer politie op straat en gemeentelijke veldwachters, en ook beveiliging en politie inzet bij evenementen.
En al die mensen die de veiligheid in Nederland bedreigen, hebben toch een redelijke opleiding gekregen, vaak oneindig veel beter dan in crisis gebieden.

Er moet iets extra's zijn, zoals de bewuste training op de vreedzame school.
Ik vraag me daarbij af waarom dat concept niet meteen dor alle scholen wordt overgenomen.
Je beschrijft dat kinderen daar belangrijke vaardigheden leren, voor een vreedzame samenleving.

Wat is het dat ouders en scholen dat doet negeren?
Brengen de overwegend rechtse media andere prioriteiten in hun hoofd?
En hoe laat je die negeerders zich dan toch bewust worden van de kansen op meer vrede?
Iets doet hen die kansen negeren.

Kijk ook naar de steeds oplaaiende strijd in Gaza.
Dat conflict duurt al heel lang, en elke strijdperiode prent de strijdende mensen weer meer haat in.

Toch zijn er ook in Israel scholen waar Israelis en Palestijnen samen, en vreedzaam naar school gaan.

Ik denk dat de toegevoegde waarde voor GroenLinks ligt in het steeds weer stellen van een goede diagnose wat er aan de hand is in een conflict gebied, en hoe in die context de goede kant op is te sturen.

Dus nog een stapje verder gaan dan jij doet met het wijzen op Vrede scholen, en uitleggen waarom dat voor de strijdende partijen, in hun geval, een goede aanpak is.
Dat verhoogt de kans dat er iets verbetert.

Dus in het conflict tussen Israel en de Palestijnen stel ik voor dat er een nieuwe stad komt in het Egyptische deel van de Sinai, waar zowel Palestijnen, als Egyptenaren en israelis, kunnen leven en werken. Er mogen geen wapens in dat gebied. Alleen de politie heeft die, om toch oplaaiende conflicten te dimmen.
En inwoners moeten er vertrekken, als ze toch gewelddadig zijn geworden.
Op deze manier, bied je inwoners van die regio, die dat willen, een plek waar ze de oorlog uit hun kop kunnen krijgen.
Zulke plekken zullen nog lang nodig zijn, voordat de strijdende partijen zelf ook wat toeschietelijker jegens elkaar worden.

Ook binnen GroenLinks kunnen we dit toepassen, niet vwb intern geweld, maar voor heimelijke actie en het buitensluiten van leden.
Een partij en de politiek gaat over invloed, en het organiseren daarvan.
Helaas maken besloten gremia bij GroenLinks de dienst uit. Zij delen de lol van het invloed hebben, met niemand, alleen hun eigen gesloten clubje.
Het zou daarom mooi zijn als de gremia hun invloed en de lol ervan, wel delen met anderen, leden en belangstellenden.
Dat kan bijvoorbeeld met peilingen onder de leden over wat de Gremia zelf belangrijk vinden, maar ze nog te weinig invloed op hebben.

John van Paassen

Hallo Gwendolyn,

Het is zeker niet mijn bedoeling om denigrerend te doen maar we hebben met z'n allen zwaar geïnvesteerd in jouw opleiding tot historicus en daar vond ik helemaal niets van terug in je eerste bijdrage. Als je zo'n opleiding hebt gevolgd is het nadrukkelijk wel de bedoeling dat je er iets mee doet. Om dan te stellen dat onderwijs WERKELIJK bijdraagt aan vrede zeg je meteen ook iets over de andere vormen van interventie die dus NIET of in ieder geval MINDER DAN onderwijs bijdragen aan vrede.

Kijk en dan is het zaak om naar het verleden te kijken en daarvan te leren. Na afloop van de tweede wereldoorlog heeft Nederland één van de langste periode van vrede gekend dankzij een sterke, vastberaden en collectieve defensie inspanning. Dit ondanks tegenwerking van linkse partijen. In mijn ogen is de NAVO de grootste en meest effectieve vredesbeweging ter wereld. Anders dan de VN bestaat de NAVO uit louter democratische staten waarbij Turkije sedert enkele jaren een voorspelbare uitzondering op is geworden. Wat mij betreft moet Turkije aan een aantal strikte eisen voldoen of anders de NAVO uit.

Malala is ook mijn heldin. Zij heeft volkomen gelijk dat onderwijs aan met name meisjes een maatschappij kan veranderen. Maar zij weet ook als geen ander dat onderwijs in haar eigen land maar zeker ook in buurland Afghanistan en veel andere landen niet mogelijk is zonder militaire bescherming. Als vredeseducatie bijvoorbeeld in de Gazastrook zou bestaan zouden Palestijnse kinderen niet worden geïndoctrineerd en geprogrammeerd om joden te haten. Het is alleen zeer de vraag of de criminelen van Hamas een degelijke bedreiging van hun machtpositie zouden tolereren. Alleen het propageren van onderwijs is dus veel te mager om echt verandering te realiseren. Een totaalaanpak vergt een beter begrip en analyse van de complexe omstandigheden en verhoudingen. Van een hoog opgeleid persoon mogen we meer verwachten.

Het is voor Groen Links nog een lange weg voordat men zal erkennen dat de pacifistische lijn al die tijd fout is geweest. De geschiedenis leert ons altijd wijze lessen en het is aan historici om die te bestuderen.

Met vriendelijke groet,
John van Paassen

Gwendolyn

Meneer Van Paassen,

Ik herhaal mijzelf: de redenering Vredeseducatie (A) leidt tot vrede (B) alle andere vormen van interventie (C) leiden niet tot vrede (niet B), kortweg: Als A dan B, C dus niet B is natuurlijk geen logisch geldige redenering.

Maar ik zal niet verder met u discussiëren. Uw vaardigheden in begrijpend lezen, logica en algemene omgangsvormen (u vindt het nog steeds nodig om niet ter zake doende opmerkingen te maken over mijn opleiding) laten te veel te wensen over.

John van Paassen

Hallo Gwendolyn,

"Vredeseducatie leidt tot vrede en alle andere vormen van interventie leiden niet tot vrede is natuurlijk geen logisch geldige redenering". En zo is het maar net. Hier is echter geen sprake van een herhaling maar van een nieuw inzicht die meer recht doet aan de werkelijkheid. Die indruk viel uit je eerste bijdrage niet op te maken dus dat is winst.

De vraag blijft of vrede in alle gevallen het doel moet zijn van de politiek en de krijgsmacht. Het wordt een beetje filosofisch maar als je aangevallen wordt is het wel zaak om jezelf te verdedigen. Als vrede het hoogste doel is zou je in theorie jezelf razendsnel overgeven om dat doel maar te bereiken.

Daarnaast hebben wij een aantal waarden die niet onderhandelbaar zijn omdat er geen concessies mogelijk zijn. De positie van vrouwen, democratie, vrijheid van meningsuiting en nog vele andere liberale uitgangspunten die onverenigbaar met de Islam zijn zullen desnoods met geweld verdedigd moeten worden. Ik vraag mij af hoe het vredesonderwijs hieraan invulling geeft.

Aangezien jij als mijn Groen Links vriendin hierin thuis bent zou je hieraan een belangrijke bijdrage kunnen leveren.

Met vriendelijke groet,
John van Paassen

Reactie toevoegen