Klimaat

De wijze waarop de relatie tussen mens en natuur wordt vormgegeven, van voedselproductie- tot consumptie en benadering van biodiversiteit heeft veel invloed op politieke besluitvorming. Deze politieke keuzes hebben vaak fatale gevolgen omdat men slecht inzicht heeft in de gevolgen, met name omdat ecosystemen en kringlopen, maar ook ons voedselsysteem niet in hun geheel worden bekeken.

Een integrale benadering van natuur, voedsel en ecosystemen, zoals binnen de agro-ecologie wordt bepleit, kan bijvoorbeeld helpen om voedsel niet los van landbouw te zien. Daar is een meer interdisciplinaire manier van denken voor nodig. Bureau de Helling onderzoekt deze relaties en de mogelijkheden van een integrale benadering door te kijken naar voedselsystemen en de relatie mens-natuur.

Het is duidelijk dat onze eco- en voedselsystemen uit balans zijn en dat het niet de goede kant op gaat; we putten onze aarde steeds verder uit. Intensieve veehouderij en landbouw zorgen voor ontbossing en tegelijkertijd neemt de mondiale vraag naar vlees alleen maar toe en lijkt ons eetgedrag maar moeilijk aan te passen. Binnen alle schakels van de voedselketen is het spanningsveld tussen natuurlijke processen en menselijk gedrag en ingrijpen te vinden. Klimaatverandering beïnvloedt de natuur, zo bedreigt oceaanverzuring veel voedselketens die met oceanen verbonden zijn. Dat levert nieuwe vragen op, zoals: in hoeverre anticiperen we op klimaatverandering en in hoeverre blijven we ertegen strijden en hoe moeten we omgaan met verlies van biodiversiteit?

Het gaat daarbij ook om de vraag wie ultiem verantwoordelijk is en hoe er wordt beslist over wat waardevol is. De veerkracht in onze natuurlijke omgeving moet behouden worden, maar tegen welke prijs? Met het herstellen van de balans in onze ecosystemen komen fundamentele veranderingen in levenshouding en waardenpatronen kijken. Juist deze systemen moeten in samenhang met elkaar worden bekeken. Want wat is er bijvoorbeeld allemaal voor nodig om vleesconsumptie terug te dringen? Ligt de keuze bij de consument of moet de overheid de regie nemen? Hoe kunnen we ieder onderdeel van dat systeem de juiste stem en ruimte geven, van de producent tot afvalverwerker? Valt wereldwijde voedselzekerheid te garanderen met een overschakeling naar duurzame landbouw of is dat een illusie? Zijn er wellicht andere alternatieven?

Richting 2050 moeten circa tien miljard monden worden gevoed. De kunst is een nieuwe groene revolutie zo te laten plaatsvinden dat de voedselproductie duurzaam wordt. Dat laatste is nu nog lang niet het geval....
Milieunetwerk GroenLinks en Wetenschappelijk Bureau GroenLinks organiseren een conferentie over de dilemma’s rond biomassa.
Draagt de methaanuitstoot van koeien wel of niet bij aan klimaatverandering? De Nederlandse Melkveehouders Vakbond vindt van niet. Methaanonderzoeker Ko van Huissteden checkt of dat waar is.
Van de transitie naar aardgasvrij wonen komt weinig terecht, als de Rijksoverheid en pensioenfondsen er niet fors in investeren. Circulair bouwen vormt een interessante optie om de CO2-uitstoot van de gebouwde...
Hout is ons meest circulair materiaal. Door te bouwen met hout kunnen we de CO2-uitstoot van nieuwbouwprojecten met maar liefst 42 procent verlagen.
Alles leuk en wel met de donuteconomie, maar hoe pas je het toe in de praktijk? Kate Raworth nodigt uit om dit gewoon te gaan doen, ieder vanuit eigen kracht en visie. GroenLinks Brabant doopte de donut daarop om...
Klimaatbeleid door gemeenten kan meer dan 33 procent van de CO2-uitstoot in Nederland beïnvloeden. Dat blijkt uit een quickscan van Bureau de Helling.
Laagliggend Nederland bestaat grotendeels uit veengrond: natte, zwarte bodems tjokvol organische stof. Ontwatering zorgt voor concurrerende landbouw, maar ook voor een groot klimaatprobleem. De Nederlandse natuur...
PvdA en GroenLinks zitten weldra samen in de oppositiebankjes. Kunnen ze gezamenlijk aanjagers worden van klimaatpolitiek? Robert-Jan Wille zocht het antwoord op die vraag in de artikelenbundel Rood-groene politiek...
Het blijft moeilijk om rond het thema klimaatverandering mensen in beweging te krijgen. Is er een hoofdrol voor sociale bewegingen, bedrijven of overheden? Gaat het om gerichte maatregelen of moet de hele...
Het Antropoceen moet gepolitiseerd worden. Lokale democratische dialoog is daarbij onmisbaar. Dat zijn de conclusies die ik trek uit een reeks van interviews met wetenschappers over het Tijdperk van de Mens.
Klimaatverandering en ongelijkheid staan niet los van elkaar, stelt Ingrid Robeyns, hoogleraar filosofie en ethiek aan de Universiteit Utrecht. De gedragsverandering richting ecologisch duurzame levensstijlen kan...
Het Tijdperk van de Mens (Antropoceen) vraagt om een politiek van lange adem, op alle niveaus. Sommige vraagstukken zijn complex, sommige oplossingen zijn niet leuk om te horen. Juist daarom is het gesprek over hoe...
What a difference a year can make. 2015 marked a point of great enthusiasm about a turnaround in global climate policy. States signed on to the Paris climate agreement. As with any complex internationally...
Tijdens mijn zomervakantie las ik het boek Pluche van Femke Halsema. Het boek beschrijft niet alleen haar groei naar het partijleiderschap, maar ook hoe ze probeerde GroenLinks op een moderne leest te schoeien....
Wachten we op de markt of nemen we zelf het heft in handen? Weken worden maanden, maanden worden jaren en het klimaatprobleem verergert met de dag.
Waarheen met ons voedselsysteem? Deze vraag stond in de debatreeks ‘It’s the food, my friend’ centraal. Hebben de bezoekers aan het eind van de debatreeks een antwoord gekregen? Ja en nee. Is het debat dan wel...
Klimaatwetenschapper en voormalig klimaatonderhandelaar Bert Metz las het boek ‘Klimaatmores’ van Bas Eickhout. Hij waardeert de wijze waarop de GroenLinks-Europarlementariër de lezer laat delen in zijn emoties bij...
Wat heeft de landbouwlobby te zeggen over de lucht die je inademt? Meer dan je denkt. Het debat over luchtkwaliteit in Europa blijkt een knokpartij waarin de agrarische sector emissienormen voor boerenbedrijven...
Deze zomer beslist de International Commission on Stratigraphy of de wereld sinds de Industriële Revolutie een nieuw geologisch tijdperk binnengetreden is: het Antropoceen. 
Het klimaatakkoord van Parijs luidt het einde van fossiele brandstoffen in, te beginnen met kolen. Maar kappen met kolen is voor sommige delen van de wereld een forse uitdaging, zo leert de Coal Atlas.
Grotere steden, meer welvaart en complexere producten vereisen meer metalen. Dat geldt ook voor de overgang naar duurzame energie. Daardoor worden de metalen schaarser, terwijl voor hun winning meer energie nodig...
Begint een beter milieu echt bij jezelf? De Britse activiste Elaine Graham-Leigh denkt van niet.
Er is een radicalere koers nodig om klimaatverandering tegen te gaan. Een linkse hervormingsstrategie die groene bottom-up initiatieven helpt is daar het begin van.
Vier jaar lang beet Jan Paul van Soest zich in z’n vrije tijd vast in de klimaatsceptici. Een “pr-prestatie van formaat” noemt hij hun succes in De Twijfelbrigade. Hij las voor z’n onderzoek alles wat hij kon...
De campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen draait op volle toeren en vrijwel alle politieke partijen roepen om het hardst in koor "werk, werk, werk". Zondag kwam Diederik Samsom in Buitenhof met een analyse dat...
Bas Eickhout is de klimaatexpert van GroenLinks. Wat is volgens hem de rol van Europa in het energiebeleid? In zes lezingen gaat Bureau de Helling, samen met de Europawerkgroep en de Green European Foundation (GEF...
In februari 2012 studeerde ik af als politicoloog met een scriptie over de klimaatonderhandelingen. Ik was enorm gefascineerd door het feit dat er sinds het Kyoto-Protocol, inmiddels verlengd tot 2020, maar reeds...
Moeten we optimistisch zijn, of juist pessimistisch? Voor beide is veel te zeggen. Kindersterfte, honger en extreme armoede nemen af. Tegelijkertijd verandert het klimaat en stijgt de zeespiegel langzaam maar zeker...
Kan het nabootsen van een vulkaan extreme klimaatscenario’s voorkomen, of het ‘bemesten’ van de oceanen met ijzer? Sinds enkele jaren wordt er in wetenschappelijke kringen onderzoek gedaan naar en gediscussieerd...
We kunnen onze bestaanszekerheid flink verbeteren door flink minder gaan werken. Volgens Frans van der Steen is de 28-urige werkweek goed voor baanzekerheid én duurzaamheid.
Als politicus praat ik liever niet alleen over maar graag ook met bedrijven, organisaties en mensen om er achter te komen hoe de vork in de steel zit.
Peter Brosens en Jessica Woodworth konden geen beter moment uitkiezen voor de lancering van hun laatste film dan deze lente. 
Om klimaatverandering tegen te gaan, moet er iets gebeuren. Daar zijn we het wel over eens. Vooral technologische ontwikkelingen of veranderingen in onze levensstijl zijn nodig. De cijfers en feiten zeggen dat we...
Een vriend attendeerde mij op een artikel in de Metro: 'Koopjesjagen een leuke sport'.
Het Europees Parlement bepaalt komende week zijn positie ten aanzien van schaliegasboringen. Twee kampen zijn zichtbaar. 
Al een aantal jaar buitelen klimaatwetenschappers, sceptici en alarmisten over elkaar heen in wat 'het klimaatdebat' is gaan heten. Het debat is zowel gepolariseerd, verwetenschappelijkt als gepolitiseerd. Tijd...
Grote denkers proberen de economische groei terug te laten keren naar het Westen, maar er is weinig aandacht voor het probleem dat dit allemaal overschaduwt. Tweede Kamerlid Liesbeth van Tongeren en Pepijn Vloemans...
Terwijl de steun voor het idee van duurzaamheid sterk groeit, stijgt de uitstoot van broeikasgassen net zo snel, stelt oud-Tweede Kamerlid Wijnand Duyvendak. Hij bepleit politieke interventie, omdat het niet anders...
In aanloop naar de Rio+20 conferentie blogt wethouder Thijs de la Court over wat er besproken zal worden. Vandaag over macht en empowerment.
Naast voedsel en onderdak wil de mens de ervaring dat zijn leven zin heeft. De markt biedt daar de uitgelezen mogelijkheid voor. Dit leidt tot overconsumptie en uitbuiting van de aarde. De klimaatcrisis is, volgens...
In De Groene Amsterdammer van 14 april stond een lang verhaal van Dick Pels waarin hij de Transition Towns- beweging probeerde te beschrijven in termen van een 'praktische religie'. Met dit artikel slaat Pels ...
De ecologische beweging van de Transition Towns wil dorpen en steden zoveel mogelijk zelfvoorzienend maken. Praktisch idealisme of semi-religieus? Utopie of bruikbaar?
Is er werkelijk reden tot groen optimisme, of stevenen we af op nog eens 25 jaar drama in de klimaatpolitiek? Wijnand Duyvendak schetst de contouren voor een klimaatbeleid dat wel effectief is.
Is klimaatscepsis salonfähig geworden? Wetenschapsjournalist Marcel Crok zet in zijn boek De staat van het klimaat (2011) vraagtekens bij de wetenschappelijke consensus over klimaatverandering. Joop Atsma,...
'Nooit meer Eurocrisis? Groene partijen hebben de oplossing: de Green New Deal.' stelt GroenLinks. Het is een ambitieuze claim. Is de Green New Deal inderdaad de oplossing?
De ambitieuze advocaat Roger Cox schreef geen boek, maar een pleitnota. Het onderzoek naar peak oil en klimaatverandering is inmiddels zo overtuigend dat de Nederlandse staat juridisch gehouden is de...
We moeten iets aan klimaatverandering doen. De tijd dringt. De politiek faalt in Durban, wetenschap kan de rol niet op zich nemen. Wijnand Duyvendak zoekt de oplossing in een klimaatbeweging.
De bestrijding van de klimaatcrisis zit in een impasse. Wijnand Duyvendak leert van het verleden. 'We hebben in Nederland nu een politieke katalysator nodig'.
CDA-kamerlid Marieke van der Werf maakt zich zorgen over Nimby's die de energievoorziening in Nederland blokkeren. 'Iedereen wil een goed inkomen en een veilige en goede energievoorziening, maar staat op z'n...
Twee jaar geleden gonsde het van de activiteiten. De klimaattop in Kopenhagen was in aantocht en de symposia, acties, rapporten, ingezonden stukken struikelden over elkaar. Er vertrok zelf een speciale trein met...
In deze Helling onderzoeken we wat er verandert in de wereld van de energie als gevolg van klimaatverandering; in menig artikel loopt dat uit op concrete beleidsvoorstellen. Energie en klimaat zijn onderwerpen die...
Je kunt heel somber worden van de energie- en klimaatcrisis: we gaan met zijn allen naar de verdoemenis. Met open ogen nog wel. Maar ons grondig bewust worden van de tegenstrijdigheden in onze cultuur is de eerste...
Als ‘Kopenhagen’ mislukt zal overal weer het commentaar klinken dat er een gebrek is aan politieke wil. Maar het ligt ingewikkelder. De klimaatcrisis wordt pas opgelost wanneer de communicatie tussen wetenschappers...
De Nederlandse regering heeft prachtige voornemens over duurzame energie, maar we liggen ver achter op andere landen. En dat terwijl ons land volgens hoogleraar klimaatverandering Pier Vellinga vele mogelijkheden...
Hoe zou het Europees energiebeleid eruit moeten zien? Eigenlijk is het heel simpel: Europa moet de komende decennia klaar worden gestoomd om volledig op duurzame energie te lopen. Daarvoor moeten nog wel de nodige...
In Afrika is klimaatverandering al overal zichtbaar. Boeren in Burkina Faso verliezen hun akkers door een overstroming, jagers in Congo moeten wegtrekken uit het gebied van hun  voorouders en overal staat de...
Wat zou er tijdens de klimaattop in Kopenhagen afgesproken kunnen worden, en vooral: wat moet er daarna gebeuren?
Groen- en links-georiënteerde mensen hebben van oudsher een tweeslachtige relatie met technische innovatie. Dit heeft te maken met historische breuklijnen, ideologische categorieën, persoonlijke ervaringen en een...
Groen heeft eindelijk de wind mee. Dat werpt de vraag op: hoe moet groene oppositie eruitzien ten tijde van Balkenende 4, in en buiten het parlement. Wat is de inzet en wat zijn de lastige dilemma's? En wie zijn...
Het debat over een duurzame energievoorziening is in alle hevigheid losgebarsten. Probleem is dat iedereen iets anders verstaat onder duurzaamheid – ook kernenergie doet mee. Zeker is dat we staan voor pijnlijke...
Abonneren op Klimaat