De waarde van Europa

Het samenwerkingsproject Europa staat onder druk. De economische en financiële crisis stelt de solidariteit ter discussie. Conflicten aan de randen van Europa beproeven de samenwerking. Tegelijkertijd verlangt de noodzakelijke transitie naar een duurzame economie en samenleving juist een voortvarender Europese samenwerking, net als talloze vragen op het gebied van immigratie en buitenlandse politiek.

Deze spanningen maken de oude vraag weer urgent: hoe vinden we de eenheid bij alle onderlinge verschillen? Steeds luider klinken de stemmen die de nationale soevereiniteit boven alles stellen en verbinden met een essentialistische visie op de ‘Europese beschaving’. Zo staan in het huidige Europa de politieke mores, de democratische structuren en de gezamenlijke waarden op scherp. Bureau de Helling wil een bijdrage leveren aan de debatten over en de visieontwikkeling op een gezamenlijk Europa.

De pluraliteit van ons continent vraagt om een voortdurend gesprek over de spanning tussen eenheid en verscheidenheid, o.a. rondom levensbeschouwing, religie en cultuur. Door het gesprek over gezamenlijke waarden en de omgang met verschillen, zowel binnen de familie van de groene partijen als in de publieke ruimte levend te houden werken we blijvend aan de democratische tradities van Europa. Dat is des te meer van belang nu politiek euroscepticisme overal speelt.

Hoe gaan we om met politieke bewegingen die de democratische traditie ondermijnen? Kiezers voelen zich door politici in de steek gelaten. Wat zijn groene en linkse antwoorden op populisme, nationalisme en essentialistische interpretaties van de Europese cultuur en geschiedenis?

Op welke manier kan Europese samenwerking de verduurzaming van de economie en de samenleving dichterbij brengen? Urgente vraagstukken rondom energievoorziening, klimaatverandering en grondstoffenpolitiek (zie ook onder groene economie) kunnen onmogelijk nationaal worden opgelost. Hoe kunnen we als Europa werken aan een duurzaam gemeenschappelijk landbouw- en voedselbeleid?

Wat kunnen we leren van andere groene partijen als het gaat om de ontwikkeling van een ecologische visie voor GroenLinks? Hoe geven onze partners in buurlanden het ecologisme vorm en op welke manier is dat in Nederland bruikbaar? Het ontwikkelen van een ecologische visie op politiek en samenleving is gebaat bij uitwisseling tussen verschillende Europese partijen en denkers.

De Europese regeringsleiders noemen migratiedeals nodig om illegale migratie en mensensmokkel te bestrijden. Met deze afspraken schuift de EU haar verantwoordelijkheid voor vluchtelingen echter af op andere landen...
Tijdens de jaarlijkse Quasimodolezing betoogde Erica Meijers waarom de claim van de christelijke identiteit van Europa (inclusief die van Nederland) moet worden verworpen en vervangen door de oproep tot een humaan...
Wat betekent ‘soevereiniteit’ in tijden van voortgaande globalisering en opkomend nationalisme? Aan die vraag wijdt de werkgroep Internationale Samenwerking van GroenLinks op 20 april een symposium. Peter Bas-...
Both left-wing and right-wing parties and movements claim to defend Western Values while demonstrating against Islam or against Islamophobia and Populism. From both sides we hear words like Liberty and Equality....
Zowel Europarlementariërs Hans van Baalen en Guy Verhofstadt op de Maidan in Kiev als een grote groep politieke leiders tijdens de mars in Parijs na de aanslagen op Charlie Hebdo. Op momenten dat het eigene van de...
Moeten degenen die in nood verkeren, geholpen worden? Tot mijn verbazing bestaat over het mijns inziens noodzakelijk positieve antwoord op die vraag geen consensus. De vluchtelingen die met gevaar voor eigen leven...
Het Europese beschavingsideaal staat voor de oneindige zoektocht naar een meer vredelievende, zachtaardige, ontspannen, minder gevaarlijke maatschappij: een maatschappij waarin mensen niet langer bang zijn voor...
Verspilling en corruptie teisteren de energiesector in Oekraïne. Mede dankzij het Samenwerkingsverdrag met de Europese Unie worden de misstanden nu aangepakt.
Na zestig jaar vrede in Europa en de geleidelijke afname van de onderlinge grenzen, is er nu sprake van een hevige terugslag.  Grenzen keren terug, zowel letterlijk als ook in de hoofden van de Europeanen. Grenzen...
In this publication, Green politicians from different European contexts reflect on the way their own religious or secular values influence their political attitude; the role of religion in the public forum;...
Eind november organiseerden Nuala Ahern van de Green Irish Foundation en Erica Meijers van Bureau de Helling een workshop over ‘groene waarden en religie’ tijdens de Council van de Europese groene partij in Lyon.
De casus van de Fyra (zie deel één) laat zien dat een groot en maatschappelijk belangrijk project centrale aansturing nodig heeft. Alleen een overheid kan deze rol op zich nemen, omdat die namens alle burgers...
De Fyra-enquête is voorbij, en deed de mond een paar keer goed open vallen. De V250 trein, alias ‘het lelijke eendje’, danste over ruim tien jaar tijd ‘De stervende zwaan’ helemaal uit. Toch was het niet de...
Deze maand is de nieuwe editie van het Green European Journal verschenen onder de titel: Connecting the struggles. Onder de slogan "Wij zijn de 99 procent" wordt gekeken naar de opkomst van nieuwe bewegingen die...
Dick Pels zocht naar een realistische utopie voor Europa en vond gemeenschapszin en liefde voor het continent als het antwoord op crisis, globalisering en populisme.
De nationale krijgsmachten van de EU-landen voeren al gezamenlijke missies uit onder de Europese vlag. De Franse adjudant Gilles Polin was in 2008 de eerste militair die sneuvelde tijdens een EU-operatie. Hij kwam om tijdens een missie ter bescherming van vluchtelingen, burgers en hulpverleners in het grensgebied van Tsjaad met Soedan.
Grote mondiale conflicten worden niet beslecht in de Tweede Kamer. Den Haag is niet het middelpunt van de wereld. De invloed van Nederland wordt bepaald door de mate waarin ons land samenwerkt met andere landen....
Europa heeft zojuist verkiezingen achter de rug die werden gekenmerkt door een lage opkomst, en grote winst voor populistische partijen die van anti-Europese retoriek en voorstellen hun handelsmerk hebben gemaakt,...
Volgens sommigen is Europa ten dode opgeschreven, anderen zien telkens kleine lichtpuntjes op weg naar een Europese eenwording. Etienne Balibar betoogt dat een dieper inzicht in de geschiedenis ontbreekt. Dit...
De afgelopen twee dagen plaatste Bureau de Helling twee bijdragen van Erica Meijers over een zoektocht naar de Europese ziel. Vandaag het slot in deze serie, waarin een bijdrage is opgenomen van Christoph Keller....
Eind april organiseerden platform De Linker Wang, de Europawerkgroep van GroenLinks en Bureau de Helling een conferentie over Europa als waardengemeenschap. Erica Meijers ging daarin op zoek naar de Europese ziel....
Net als in 1914, net voor de start van de Eerste Wereldoorlog, lijkt het spook van het nationalisme door Europa te waren. Waar in 1914 natiestaten bewust de confrontatie zochten, daar lijkt in 2014 het Europese...
Tijdens de conferentie van Bureau de Helling over Europa voorbij de Natiestaat van 11 mei 2014 sprak Benoît Lechat over de Eerste Wereldoorlog, nationalisme en Europa. "Een project dat is gebaseerd op een ideaal...
Na twintig jaar in het Europees Parlement neemt Daniel Cohn-Bendit afscheid als Europees volksvertegenwoordiger. Dat deed Cohn-Bendit met een toespraak in het Europees Parlement. Jarenlang was hij aanvoerder van de...
Europa, het zou zomaar de beste regio om in te wonen kunnen zijn. Maar het uitzicht op een duurzaam – ecologisch én politiek duurzaam – en solidair Europa lijkt nog ver weg. Het debatklimaat over en in Europa maakt...
GroenLinks heeft momenteel drie zetels in het Europarlement (EP). De derde zetel was bij de vorige verkiezingen een mazzeltje voor de partij, maar met een beetje goede wil sleept GroenLinks wel twee zetels binnen....
Honderd jaar geleden brak er oorlog uit in Europa. Er hing spanning in de lucht, maar toch dachten velen dat militair geweld voorkomen kon worden. De wereld bevond zich immers midden in een periode van...
Er zijn parallellen tussen het Europa van 1914 en 2014. De verscheurdheid van vandaag komt door economische ongelijkheid en een crisis van de democratie. Het antwoord ligt in sociaal beleid en een anti-...
Rechts-populistische partijen hebben het tij mee in Europa. De Gouden Dagenraad in Griekenland, Jobbik in Hongarije en Geert Wilders in Nederland: wat hebben deze partijen eigenlijk gemeenschappelijk? En vormen zij...
Met ‘Nooit meer oorlog’, begon de Europese samenwerking. Voor Veit Bader is dit nauw verbonden met democratisering. Eenvoudig is dat niet. Fragmenten uit een gesprek over de paradoxen van Europa.
Het nationalisme in Europa moet overwonnen worden. Dat kan alleen door meer ruimte te geven aan een democratischer en socialer Europa. Deze stelling onderschrijven alle auteurs van de special Europa 1914-2014:...
De twintigste eeuw was de eeuw waarin de opkomst van de moderne natiestaat tot een grote herschikking en zuivering van de Europese bevolking leidde. Na veel geweld, vooral tegen minderheden, biedt de Europese Unie...
Spanje bleef, net als Nederland, tijdens de Eerste Wereldoorlog neutraal. Toch had de oorlog een diepe impact op het land. Het was het begin van een lange periode van isolatie in Europa, die dankzij de integratie...
In zes lezingen gaat Bureau de Helling, samen met de Europawerkgroep en de Green European Foundation (GEF), 'dieper Europa in’. Tijdens de zesde – tevens laatste – bijeenkomst sprak Thomas Decreus, filosoof aan de...
Tineke Strik, lid van de Eerste Kamer en de assemblee van de Raad van Europa en, evenals docent rechten bij de Radboud Universiteit, richtte zich in het eerste deel van haar lezing op de Europese sociale wetgeving...
In zes lezingen gaat Bureau de Helling, samen met de Europawerkgroep en de Green European Foundation (GEF), 'dieper Europa in’. Tijdens de vijfde bijeenkomst richtte Tineke Strik, lid van de Eerste Kamer en de...
De euro, het hoogtepunt van Europese monetaire integratie, staat de laatste jaren onder druk. Hoe is de monetaire unie ontstaan? Hoe kwam deze in een crisis? En hoe kunnen we dit oplossen? Jasper Blom schetst de...
Tijdens de eerste van zes lezingen over Europa ging Kathalijne Buitenweg maandagavond in op de geschiedenis en de werking van de Europese Unie. Tien jaar lang was Europa haar werkveld en inmiddels is het onderwerp...
1914 was een grote breuk in de moderne Europese geschiedenis. Veel grote verhalen over Europa en over de mensheid als geheel vielen temidden van het geweld  in scherven. Het was het begin van de ‘short twentieth...
Een verkiezingsprogramma heeft verschillende functies. Het zet bijeen waar een politieke partij staat op alle actuele zaken. Het is een leidraad voor politici voor hun functioneren de komende jaren. En het is een...
On 29 September 2013, Austria went to the polls. The results gave the Greens 12,4% of the vote, a plus of 2%. Despite high hopes, the Greens were once more left without a governing option, though, in a party-system...
Niels Bosman ziet Nederland kwakkelen op gebied van duurzame innovatie en vraagt om een heldere Europese lijn. Volgens Henk Blom en John Horowitz mag het economisch belang echter wel wat minder overheersen. De...
Whereas the European Union defines itself as a federation of nation-states, some of which are still very centralised while others evidently federal, the mere association of both concepts rings differently according...
Het verkiezingsprogramma van GroenLinks voor de Europese verkiezingen van mei 2014 besteedt haar eerste twee hoofdstukken ('Een sociaal Europa' en 'Meer democratie') aan een antwoord op de politieke en financieel-...
Hoe kunnen groene en sociale ideeën het beste hun weg vinden in Europa? Wat kan de Europese Unie betekenen in tijden van financiële en ecologische crises? Hoe ziet ons Europa eruit? De programmacommissie heeft zijn...
Het afgelopen decennium kende een overweldigende dominantie van conservatieve partijen en politici in Europa. Zij bekokstoofden in achterkamertjes de economische dwangbuis waarmee nu bezuinigingen op bezuinigingen...
De Europavisie van GroenLinks is gevaarlijk naïef, zo schrijft Ewald Engelen afgelopen zaterdag op de opiniepagina van het NRC (zie ook hier). Nederlanders zullen nooit de solidariteit kunnen opbrengen die...
Dick Pels reageert op het essay Macht pakken met Europa. Hij pleit voor zelfbewuste politieke leiders die niet bang zijn voor hun eurosceptische bevolkingen, maar hun economische en culturele angsten kunnen dempen...
In Macht pakken met Europa kiest GroenLinks duidelijk en terecht voor Europa. Maar twee zaken mogen wel wat duidelijker worden gesteld: het gaat om een ander Europa en die macht pak je alleen door internationale...
De kritiek van Ewald Engelen op het vandaag door GroenLinks gepresenteerde essay over Europa is gemakzuchtig en onterecht, vindt Miko Flohr. Engelen zet GroenLinks neer als naïeve cheerleader voor 'Brussel'. Maar...
Politici proberen elkaar af te troeven met zo lang mogelijke lijstjes van uit Europa terug te halen bevoegdheden. Het debat over Europa dreigt hiermee een exercitie in geheugenverlies en zelfoverschatting te worden...
Bas Eickhout (delegatieleider eurofractie GroenLinks) en ik presenteerden deze week: Macht pakken met Europa, onze visie op Europese politiek. Ik hoop op een serieus debat in de aanloop naar de Europese...
Willen de lidstaten van de Europese Unie eigenlijk wel een doortastend, socialer en duurzamer Europa, vraagt Bart Staes zich af. Ze hebben het er wel over, maar écht effectieve actie blijft uit. Hieronder staat een...
Willen de lidstaten van de Europese Unie eigenlijk wel een doortastend, socialer en duurzamer Europa, vraagt Bart Staes zich af. Ze hebben het er wel over, maar écht effectieve actie blijft uit.
Kan de Europese Unie een rol spelen in het versterken van de Poolse nationale democratie? De Poolse Europarlementariër Sidonia Jędrzejewska en Poolse professor Leszek Jesień spraken hierover op de bijeenkomst '...
In a deeply de-politicized EU, where any form of popular resistance is spontaneously stigmatized and condemned as 'populism', one cannot but sound the alarm: Aren't we today, in the name of 'economic necessity',...
Momenteel is er veel te doen omtrent Europa. De verschillen in economische structuur, op de spits gedreven door de kredietcrisis, leggen grote verschillen in politieke opvattingen bloot. Toch is dit geen reden tot...
Socialisme is gericht op behoud van nationale soevereiniteit. Maar de incongruentie tussen politiek en economie kan alleen door een Europese staat worden teruggedraaid. Een verdere politisering en democratisering...
'Ben je voor Europa of tegen?' Persoonlijk ben ik voor Europa. Om tal van redenen.
Twee jaar geleden, in april 2010, kwam in Hongarije een nationalistische rechtse regering aan de macht. Over twee jaar zijn er opnieuw parlementsverkiezingen. Hoe hangt de politieke vlag er halverwege de rit bij?...
The Heinrich Böll Foundation has compiled a dossier containing articles and interviews on the situation in Hungary since the right-wing government came to power in April 2010. Their intention is to raise awareness...
Europa is tegenwoordig synoniem met crisis, maar Europa is veel meer. In dit nummer proberen we de kloof te dichten die gaapt tussen het politiek-economische Europa en de culturele identeit(en) van het continent....
De jonge maagd Europa die zich liet verleiden door een bronstige god is een breekbare dame geworden. Krijgt zij nog enig respect of is het binnenkort met haar levenskracht gedaan? In deze Helling kijken Europeanen...
Het zelfbeeld van Europa als sociaal superieur aan de rest van de wereld is zelfbedrog. De ervaringen met de relatie tussen Oost- en West-Europa leren ons dat het idee van een verenigd Europa eenvoudig heeft...
Musici gaan makkelijker met grenzen om dan politici, leert de ervaring. Charpentier en Beethoven bijvoorbeeld. In hun muziek, en de manier waarop die is ontvangen, wordt de grote spanning in de Europese ziel tussen...
Europa is meertalig en wanneer we elkaar werkelijk willen leren kennen, dan is Engels als lingua franca volstrekt onvoldoende. Ervaringen met de Europese taalgrenzen leren dat taal nog steeds de voornaamste ingang...
l'Europe parle plusieurs langues et si on veut vraiment se connaitre en Europe, l'anglais comme lingua franca ne suffit absolument pas. Les experiences avec les barrieres linguistiques en Europe nous montre que la...
Nooit meer oorlog: dat was vanaf het begin de ziel van de Europese eenwording. Inmiddels heeft Europa dringend behoefte aan een nieuw groot verhaal. Is ‘nooit meer oorlog’ achterhaald, of kan herinterpretatie en...
Er wordt veel over Europa gesproken, deze dagen. Meestal in termen van crises, banken en politieke instituties. Maar Europa roept veel meer op: oude Griekse mythes, prachtige pleinen en kathedralen, vakantieliefdes...
Deze maand vindt in Polen en Oekraïne het Europees kampioenschap voetbal plaats. Verguisd in Nederland, heeft Polen belangrijke Europese denkers afgeleverd. Een van hen is Zygmunt Bauman, wiens begrip ‘vloeibare...
Bij het woord ‘Europa’ denken velen aan Griekenland en vooral aan de Griekse mythologie. Voor een niet-nationalistische Griek is het een ironische en misschien zelfs dubieuze onderneming om een paar duizend jaar...
Een scholier kijkt uit het raam van zijn klaslokaal, de zon schijnt, er is geen wolkje aan de hemel. Hij zucht diep. 'Wat een prachtige dag. Het zou vandaag kunnen zijn.' Hij kijkt nog eens en verzucht weer: 'Het...
Erica Meijers' column in De Andere Wereld, IKON radio, 3 mei 2012.
Het aantal dakloze Grieken is in de afgelopen twee weken fors gestegen. Een kwart van de Spanjaarden is werkloos. En wij tobben maar weer eens over hoe dat toch moet met die 'ziel van Europa'. Laten we het liever...
Europeaan voel ik me in het gezelschap van andere groene Europeanen in de Europese Groene Partij.
De tegenstanders van een bezoek aan de Duitse graven op 4 mei hebben gelijk: het geeft geen pas te suggereren dat daders en slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog één pot nat zijn, zoals Herman Pley in de Trouw...
 Ik ben geen nationalist, want ik vind Nederlanders niets bijzonderder dan andere wereldburgers. Als ik mij iets voel, dan is het wel Europeaan.
The European Project lacks any significant ingredient of emotional bonding. In the absence of a 'European soul', the existing rational, bureaucratic structure is doomed to remain a distant presence for the citizens...
Democratie ligt onder vuur, net als honderd jaar geleden, toen de Duits-Italiaanse socioloog Robert Michels (1876-1936) de 'ijzeren wet van de oligarchie' formuleerde in zijn Soziologie des Parteiwesens in der...
Na de val van de Berlijnse muur en het uiteenvallen van de Sovjet-Unie dijt Europa weer langzaam uit tot de proporties die zij voor de Russische Revolutie en de Koude Oorlog had. Het politieke uitdijingsproces...
GroenLinks gaat terug naar haar roots. Bij het twintigjarige bestaan organiseren het Wetenschappelijk Bureau en de GroenLinks Academie een lezingencyclus over de idealen van GroenLinks. Joost Lagendijk keek naar de...
Wat is precies het Nederlandse belang in Europa en hoe kijken de politieke partijen hier tegenaan?
In Brussel gaapt een democratisch gat. De Europese besluitvorming is onvoorspelbaar en stroperig en er is gebrek aan Europees publiek debat. Maar aanpassingen aan het Europese bouwwerk zijn niet genoeg, in...
Hoe kan de winst van de groene partijen bij de Europese verkiezingen worden omgezet in politieke resultaten? Over kansen, coalities en ambities.
In de discussies over de Europese Unie klinkt regelmatig de roep om een gemeenschappelijke Europese identiteit. De emotionele eenheid zou ontbreken in het project Europa. Wanneer Europa geen 'ziel' krijgt, is de...
Na het Grondwetdebacle is Europa in grote verwarring. Groenen en liberale Europarlementariërs stellen voor om eerst een paar hele concrete kwesties aan te pakken: de grenzen van Europa, de doelstelling van Europa,...
Ondanks het 'nee' tegen de Grondwet zijn er geen aanwijzingen dat Nederland nu tegen Europa is. Wel is er alle reden om voorlopig kalm aan te doen met een verdere uitbouw van Europa. Ook GroenLinks moet met haar...
Dit voorjaar mogen Nederlanders stemmen over de Europese Grondwet. Bij de totstandkoming daarvan hebben de Europese Groenen een belangrijke rol gespeeld. Wat gebeurde er achter de schermen, wat was de invloed van...
Per 1 mei wordt de natuur van de Europese Unie een stuk rijker. Zo krijgen we er met de Karpaten een fantastisch gebergte bij. De centralistische wijze waarop Europa die natuur wil beschermen houdt echter risico’s.
GroenLinks is enthousiast over het ontwerp voor een Europese Grondwet. Het garandeert geen groen en progressief beleid, maar vergroot wel de mogelijkheden om daarvoor te strijden. Het referendum in 2004 is een...
Europa moet onafhankelijker worden van Amerika. Tegelijkertijd zouden beide partijen ten behoeve van hun bondgenootschap een aantal standpunten moeten heroverwegen. Een Duitse visie op de Amerikaans-Europese...
Abonneren op De waarde van Europa