Home » Tijdschrift » 2007 3 » 2007 nr. 3

2007 nr. 3

Landbouw in Europa

Komende herfst liggen overal in de Nederlandse supermarkten weer de verse paprika’s en tomaten uit Zuid-Europa. De bewuste consument kiest dan het liefst voor vers en als het kan biologisch. Maar wat ook veel ‘bio-klanten’ niet weten, is dat ook de onbespoten groente geproduceerd wordt met de hulp van onderbetaalde arbeidskrachten, die in zeer slechte omstandigheden werken en wonen.

Deze Helling onderzoekt de sociale kant van het geïndustrialiseerde boeren- en tuindersleven. In drie bijdragen wordt een indruk gegeven van het werk in het Nederlandse Westland, het Spaanse Almeria en de Franse Bouche-dû-Rhone. In al die gebieden hebben boeren en tuinders de grootste moeite hun hoofd boven water te houden als gevolg van de moordende concurrentie op de markt van landbouwproducten. Ze zijn aangewezen op goedkope arbeid en dat leidt tot de krotten van illegalen in Almeria en de onderbetaalde migranten in het Westland. Een uitstapje naar het boerenleven in de Indiase deelstaat Andhra Pradesh laat zien dat dit in de snel groeiende economie van Azië niet anders is, alleen zijn het hier geen loonarbeiders die de lasten dragen, maar de arme boeren zelf: zelfmoord komt er schrikbarend veel voor.

Is er een toekomst voor de landbouw in Europa? Die vraag komt aan de orde in een gesprek met Europarlementariër Thijs Berman. Moet de oplossing voor het rammelende systeem worden gezocht in regionalisering van de landbouw of in het afschaffen van de landbouw in Europa? Berman denkt daar anders over.

Aan het slot van het themagedeelte wordt de problematiek van de laagbetaalde landarbeiders verbreed naar de positie van alle outsiders op de arbeidsmarkt. Erik de Gier werpt de vraag op of de vervanging van de verzorgingsstaat door een activerende participatiemaatschappij voor de onderkant van de arbeidsmarkt een verbetering is. Leidt de verwachte krapte op de arbeidsmarkt werkelijk tot meer kansen voor de outsiders, zoals ook links-liberale optimisten verwachten?

Artikelen in dit tijdschrift