Verslag politiek diner 2019

‘De gunfactor is zó belangrijk. Ik heb geleerd dat je niet alleen moet nemen maar ook moet geven. Je komt mensen altijd weer tegen.’

Sinds 2017 zit Kathalijne Buitenweg in de Tweede Kamer voor GroenLinks. Ze houdt zich daar onder andere bezig met de portefeuilles Politie, Veiligheid en Justitie. Daarnaast is ze vice-fractievoorzitter. Eind vorig jaar haalde ze het nieuws met een voorstel om XTC te legaliseren. Voor haar komst naar de Haagse arena was ze lid van het Europees Parlement en promoveerde ze aan de UvA op Europees Recht. Zowel de politieke als wetenschappelijke wereld is haar niet vreemd. Reden genoeg om Kathalijne uit te nodigen als gast op ons jaarlijkse politiek diner. Lees hier de vijf meest spraakmakende vragen van de aanwezigen aan Kathalijne. 

Hoe staat het met de rechtsstaat in Nederland?

‘In vergelijking met veel andere landen gaat het goed met onze rechtsstaat. Maar het is een illusie om te denken dat onze rechtsstaat onwankelbaar is. Hij is kwetsbaar wanneer ooit een gure wind gaat waaien. Onze rechtspraak kan in de praktijk bijvoorbeeld niet gelijkwaardig werken ten opzichte van de wetgevende en uitvoerende macht. De rechterlijke macht heeft geen eigen budget en is daarmee financieel afhankelijk van het Ministerie van Justitie en Veiligheid. In de bedrijfsvoering is de onafhankelijkheid evenmin geborgd. In 2002 is de Raad voor de Rechtspraak opgericht als buffer tussen de rechterlijke macht en de minister. Maar wie gaat er over de samenstelling van de Raad? Dat is de minister.’ 

Wat is het leukst aan jouw rol als volksvertegenwoordiger?

‘Het geeft ongelofelijk veel voldoening om met een grote groep mensen tot overeenstemming te komen en samen wat te bereiken. Inherent aan ons democratisch bestel is dat processen langzaam gaan maar ik ervaar dat niet als frustrerend. Dat het soms langzaam gaat, is niet erg. Dat hoort bij democratie. Het Europees Parlement is een ander parlement dan de Tweede Kamer. In sommige opzichten is het een groot onderhandelcircus, waarbij je onderhandelt binnen je Europese fractie, tussen fracties, en met de Raad waar de nationale regeringen in vertegenwoordigd zijn. Er is geen oppositie of coalitie. In de Tweede Kamer is die tweedeling juist heel dominant. Er is minder vrijheid voor partijen om voorstellen op hun merites te beoordelen. Daarentegen is in het Europees Parlement de representatieve functie onderontwikkeld. Voor kiezers is het niet zo zichtbaar hoe hun stem invloed heeft op de besluitvorming. Want besluiten moeten voor een hele grote meerderheid aanvaardbaar zijn. Dat maakt het grijzer. Tegelijkertijd moeten we niet vergeten dat dit streven juist ook de kracht van het systeem is.’

Wat is de belangrijkste les die je in je leven hebt geleerd?

‘Dat was eind jaren negentig tijdens een cursus onderhandelen. Alle cursisten kregen monopoliegeld om te investeren in projecten. De opdracht was om mensen over te halen te investeren in jouw project. Dat lukte super goed: ik had mensen tegen elkaar uitgespeeld, en aan het eind van de rit zat al het geld in mijn potje. Ik was heel trots. Totdat de trainer mij aansprak en zei: ‘Dit is geen onderhandelen, dit is drammen.’ Hij liet me inzien dat de gunfactor, die zo belangrijk is, weg was. Alle andere cursisten hadden er een slecht gevoel aan over gehouden. Uiteindelijk kom je mensen altijd weer tegen en dan willen ze geen zaken meer doen. Het is het beste om ook te geven en niet alleen te nemen. Die les ben ik niet meer vergeten.’

Hoge bomen vangen veel wind. Dat geldt ook voor Tweede Kamerleden. Hoe ga je daarmee om?

‘Ik krijg veel brieven en mails van burgers en word geconfronteerd met schrijnende situaties. Er zitten ook berichten tussen van woedende mensen. Als het even kan, neem ik de tijd om hen te bellen. Mensen zijn vaak kwaad omdat ze zich niet gezien en gehoord voelen. Hier moeten we niet blind voor zijn. Als vertegenwoordiger is het mijn taak om te weten wat er speelt en me in te leven in de ander. Bovendien neemt de woede bij mensen vaak af als je simpelweg luistert. Dan kan het echte gesprek beginnen.’

Hoe beschermen we publieke waarden in een digitale wereld?

‘We moeten in de Kamer veel meer aandacht hebben voor het thema digitalisering en de macht die grote techbedrijven hebben, bijvoorbeeld als het over big data gaat. Op dit moment geven we te weinig richting aan het beleid. We hebben als Kamer onvoldoende kennis van het onderwerp, en laten ons daardoor op afstand plaatsen. Dat is niet nodig en onwenselijk.  We hoeven geen techneuten te worden om grenzen te kunnen trekken en de juiste ontwikkelingen te stimuleren. Van een ingewikkeld dossier als de zorg weet de Kamer ook niet alles maar we worden wel voldoende ondersteund door professionals om goed onderbouwde besluiten te nemen. Wat mij betreft stellen we een aparte parlementscommissie digitalisering in.’

 

Het politiek diner vond op 27 februari plaats te Amsterdam en wordt ieder jaar georganiseerd door Hellingproef, het jong wetenschappelijk bureau van GroenLinks. Hellingproef organiseert activiteiten op het raakvlak tussen wetenschap en politiek en heeft als ambitie het politiek denken van jonge mensen te prikkelen die geïnteresseerd zijn in linkse, groene en progressieve politiek. Hou onze website in de gaten voor meer informatie!