17 minuten

Waarom deze aanpak zinvoller is dan een onvoorwaardelijk basisinkomen

Opinie basisinkomen: Jos Kok

De voorstanders van een onvoorwaardelijk basisinkomen roeren zich flink in de media en ook binnen GroenLinks. Als GroenLinks-econoom wil ik betogen dat het veel effectiever en rechtvaardiger is om inkomensondersteuning alleen aan behoeftige groepen te geven. Daarom bepleit ik geen onvoor­waardelijk maar een voorwaardelijk basisinkomen, waarmee voor iedereen een bestaans­minimum wordt gegarandeerd.

Daarbij vermeld ik hoe je de problemen die de voorstanders met een basisinkomen denken op te lossen, veel beter gericht en struc­tureel kunt aanpakken. Ik geef ook aan dat het in de sociaaleconomische context veel zinvoller is om tijd, energie en denkkracht te steken in de uitgangspunten voor een beter sociale zekerheids- en belastingstelsel.
 

Bezwaren tegen onvoorwaardelijk basisinkomen

De voorstanders van een onvoorwaardelijk basisinkomen bepleiten dat iedereen een vast bedrag van de overheid krijgt, onafhankelijk van zijn of haar inkomen, vermogen en levenssituatie. Daar­mee zou de noodzaak van inkomensafhankelijke toeslagen en daarmee ook de ‘armoedeval’ (het verschijnsel dat werken nauwelijks meer inkomen oplevert) worden opgeheven. De kosten van een basisinkomen zijn volgens hen eenvoudig op te brengen met belastingverhogingen.

Er zijn vier belangrijke bezwaren tegen een onvoorwaardelijk basisinkomen. Het is niet sociaal, vreselijk duur, louter een herverdelingsoperatie die gauw de verkeerde kant op kan gaan, en het is niet effectief als oplossing van genoemde problemen.

1. Onvoorwaardelijk basisinkomen is niet sociaal

Bij een onvoorwaardelijk basisinkomen wordt het solidaire systeem van ‘de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten en de zwakste schouders krijgen de meeste ondersteuning’ vervangen door een stelsel waarin iedereen eenzelfde ondersteuning krijgt met dat basisinkomen. Hoogstwaarschijnlijk komen daar als gevolg van gedragsreacties een aantal ongewenste neveneffecten bij.

Zo is er een reële kans dat het de belastingmo­raal verder onder druk zal zetten. Immers, waarom zou je belasting betalen als de overheid subsidies geeft aan individuen die het niet nodig hebben?

Zo kunnen werkgevers het algemeen basisinkomen als een bodem gaan zien onder het door hen te betalen loon. Zij kunnen met een lager brutoloon volstaan om tot een voldoende besteedbaar inkomen te komen. Het basisinkomen is dan een loonsubsidie aan bedrijven in een tijd waarin het aandeel van de winsten in het nationaal inkomen al heel fors is gestegen ten koste van dat van de lonen.

Verder geeft een onvoorwaardelijk basisinkomen in theorie mensen de mogelijkheid om af te zien van werken. Het risico hiervan is dat het de ‘laatst geëmancipeerde’ toetreders tot de arbeidsmarkt kan verleiden die markt weer de rug toe te keren. Denk hierbij aan moeders die na hun bevalling weer aan het werk gaan of aan asielzoekers die beginnen aan een eerste baan.

Daarnaast zullen bedrijven zich minder verantwoordelijk voelen om werk te bieden aan zwakkere groepen zoals gehandicapten en minder productieve werknemers. Deze mensen hebben immers toch al een basisinkomen. In feite functioneert het basisinkomen dan als een afkoopregeling voor kansarmen, die hun maatschappelijke uitsluiting vergroot en passiviteit stimuleert.

Een ander risico van het basisinkomen voor iedereen is dat het de overheid een legitimatie geeft om zich verder terug te trekken van haar maatschap­pelijke taken en deze af te schuiven op mantelzorg en vrijwil­ligerswerk.

2. Onvoorwaardelijk basisinkomen is vreselijk duur

De zwakste groepen in onze samenleving mogen er niet in koopkracht op achteruitgaan. Daarom zal het aan hen uitgekeerde bedrag de hoogte van het basisinkomen bepalen. Daarvoor moet de minimumuitkering (op bijstandsniveau) worden verhoogd met de inkomensafhankelijke toeslagen op minimumniveau. Denk aan zorgtoeslag, huurtoeslag, kinderopvangtoeslag, kindgebonden budget[1]. Dan komt dat basisinkomen al gauw op minimaal 1.400 euro per maand (1.025,55 euro + 375 euro). Waarschijnlijk nog hoger.

Dat bedrag krijgen dan 13,5 miljoen Nederlanders die ouder dan 18 jaar zijn.[2] Op jaarbasis zal dit bruto zo’n 227 miljard euro kosten. Daar staan op basis van cijfers van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en de Belastingdienst besparingen van maximaal 80 miljard tegenover.

Je hoeft immers bij een onvoorwaardelijk basisinkomen geen bijstand, Algemene Ouderdomswet (AOW) en Algemene nabestaandenwet (Anw), toeslagen, sociale werkvoorziening en re-integratie­kosten te betalen. Ook vervallen studiefinanciering en het minimumdeel van de werknemersverzekeringen voor werkloosheid, ziekte en arbeidsongeschikt­heid. De premies daarvoor worden in de berekening van de ministeries van SZW, OCW en de Belastingdienst omgezet in belasting. Bovendien kan een deel van de uitvoeringskosten vervallen.

Netto kosten onvoorwaardelijk basisinkomen (in miljarden euro’s)

3. Onvoorwaardelijk basisinkomen is louter een herverdeling

Bij de optimistische inschatting dat de arbeidsdeelname niet daalt, wordt het nettobedrag minstens 147 miljard euro, zo’n 50 procent van de collectieve uitgaven. Logisch, als je iedereen geeft wat alleen de meest behoeftigen aan ondersteuning nodig hebben. Zo’n bedrag aan extra netto collectieve uitgaven is natuurlijk niet verantwoord bij elkaar te krijgen door extra belastingen, premies en bezuinigingen. Dus zal er gekort gaan worden op het basisinkomen, wat vooral de allerarmsten zal raken.

In de presentaties van de voorstanders gaat bij invoering van het onvoorwaardelijk basisinkomen er bijna iedereen op vooruit in koopkracht. Dat kan niet! Het overheidssaldo en ook de arbeidsparticipatie blijven immers nagenoeg onveranderd en er vinden geen zogeheten inverdieneffecten op de macro-economie plaats. Dus de koek wordt niet groter, waardoor er alleen herverdeling kan plaatsvinden. Zo’n herverdelingsactie zal waarschijnlijk juist voor hen die gebruikmaken van de inkomensafhankelijke toeslagen een koopkrachtdaling opleveren.

De voorstellen voor een onvoorwaardelijk basisinkomen worden vaak gecombineerd met aanpassingen in de inkomstenbelasting. Maar ook dan zijn er natuurlijk alleen maar herverdelingseffecten, als het algemene welvaartsniveau niet toeneemt. Dan worden de zuivere (negatieve) effecten van dat basisinkomen versluierd, namelijk verstopt achter de positieve effecten van de belastingherziening. Dat maakt het beeld onzuiver en de besluitvorming op basis van zulke berekeningen niet transparant. Dit los van het feit dat een herziening van het belastingstelsel op zich belangrijk is, en ik daarom verderop zal behandelen.

4. Onvoorwaardelijk basisinkomen is niet effectief

Voorstanders van het onvoorwaardelijk basisinkomen noemen vaak een aantal kernproblemen die zij ermee willen oplossen.

Allereerst kan volgens hen de armoedeval verdwijnen. Maar daarvoor is het geen oplossing. Om dat basisinkomen te betalen heb je namelijk sterk progressieve belastingtarieven nodig. En zo vervang je de ene armoedeval door de andere armoedeval. De afnemende inkomensafhankelijke toeslagen bij een stijgend inkomen werken immers hetzelfde als stijgende belastingtarieven bij een stijgend inkomen. In beide gevallen is percentueel de inkomensstijging netto minder dan de inkomensstijging bruto.

Ten tweede zou het basisinkomen een bestaanszekerheid garanderen als er door de verdere automatisering voor weinig mensen nog een betaalde baan zou zijn. Het is echter onwaarschijnlijk dat zo’n massawerkloosheid gaat ontstaan. Door de eeuwen heen kwamen bij technologische revoluties dergelijke voorspellingen nooit uit. In die dynamiek kregen mensen andere, soms geheel nieuwe banen. Dit proces zal doorgaan. Denk bijvoorbeeld aan de zorgsector vanwege de vergrijzing, aan de ICT, en aan de klimaat­uitdagin­gen. Deze dynamiek vergt doorgaans wel nieuwe eisen aan arbeidskwaliteiten. Een productiviteitsrevolutie die grote werkloosheid veroorzaakt, is op macroniveau geenszins te verwachten[3]. De groei van de arbeidsproductiviteit is al lange tijd laag.

Ten derde denken de voorstanders met het onvoorwaardelijke basisinkomen de slechte positie van werkenden te kunnen aanpakken. Werk­nemers kunnen dan namelijk makkelijk werk weigeren, wat hun onderhandelingspositie zou verbeteren. Dat zal niet gebeuren, omdat het basisinkomen nog aanzienlijk onder het modale inkomen zal liggen. Weinig mensen zullen zich terugtrekken van de arbeidsmarkt en er zal niet meer schaarste aan arbeid ontstaan. En dus ook geen extra loonstijgingen. Sterker nog, het kan juist omgekeerd uitpakken in lagere lonen. Het is zeer wel mogelijk dat dan groepen werknemers genoegen nemen met een lager brutoloon, omdat ze al die bodem van het basisinkomen hebben. Een voorbeeld van loonsubsidie aan bedrijven die ik hierboven beschreef.

Als laatste voordeel zien de voorstanders dat men meer tijd vrij kan nemen voor vrijwilligerswerk en mantelzorg. Dat zou leiden tot een meer gelijke waardering van onbetaald en betaald werk. Vrijwilligerswerk en mantelzorg zijn maatschappelijk belangrijke activiteiten; die moeten als zodanig worden beloond in de vorm van aangeboden vrije tijd en/of (doorbetaald) loon. Dat probleem los je niet op met een ‘fooi van het basisinkomen’.

Betere oplossing

Er zijn dus zwaarwegende argumenten om een onvoorwaardelijk basisinkomen af te wijzen. Ook in afgezwakte vorm, zoals tegenwoordig wel wordt gepropageerd. Daarvoor gelden immers grotendeels dezelfde bezwaren. De genoemde maatschappelijke problemen kunnen we beter oplossen met direct gerichte maatregelen. Niet door iedereen eenzelfde toelage te geven.

Wij hebben al een voorwaardelijk basisinkomen: de bijstand en toeslagen. Als je dat niet goed vindt werken: verbeter dat dan.

Opneming van een duur onvoorwaardelijk basisinkomen in het GroenLinks-programma zal munitie zijn voor concurrenten. Het zal bij kabinetsformaties ingebracht moeten worden en kansloos zijn. Dit is politiek onverstandig en onderhandelingstechnisch niet echt handig. Vooral ook omdat het de aandacht zal afleiden van het belangrijkste speerpunt van GroenLinks, zijnde een evenwichtig sociaal beleid en de klimaat- en milieuproblematiek.
 

Neem wél gerichte sociale maatregelen

De problemen kunnen veel effectiever en meer structureel met gerichte beleidsmaatregelen worden aangepakt.

Vereenvoudig het toeslagenstelsel

De armoedevalproblematiek ís aan te pakken; ook als de toeslagen afnemen bij een stijgend inkomen en de belastingtarieven progressief zijn. Maak daarvoor de overgangen van wel toeslag naar geen toeslag geleidelijker en hanteer meer schijven in het belastingsysteem. Dat maakt de netto inkomens­ont­wikkeling soepeler. Vereenvoudig het toeslagenstelsel, zodat het beter te begrijpen is en geef - zo nodig - persoonlijke hulp bij de aanvragen. Maak ook de uitvoering van toeslagen efficiënter. Als je bijvoorbeeld iets lagere voorschotten uitkeert, genereer je meer nabetalingen en minder terugvorderingen[4], wat veel problemen voorkomt. Stap daarbij af van de fraudeobsessie[5].

De kinderopvang kun je gratis maken, zoals bij onderwijs. Maar je kunt ook – waarschijnlijk eerlijker – de kosten ervan opnemen in een inkomensafhankelijke kinderbijslag.

In het huidige zorgsysteem zal een financiële tegemoetkoming noodzakelijk blijven. Dat vereist inkomensafhankelijke toeslagen of inkomensafhankelijke premies; geen wezenlijk verschillende alternatieven.

Daarnaast zal waarschijnlijk altijd enige vorm van inkomensafhankelijke ondersteuning nodig blijven. Onder andere via de bijzondere bijstand.

Focus met de sociale zekerheid op werkzekerheid

De genoemde problematiek en uitdagingen van de dynamische economie stellen eisen aan de sociale zekerheid[6]. Die zal zich naast zijn traditionele vangnetfunctie veel meer moeten richten op de ondersteuning naar nieuw goed werk; op arbeidsbemiddeling en sollicitatieondersteuning, alsook op subsidiëring van omscholing - inclusief de daarbij benodigde werkervaringsplaatsen voor andere beroepen. Ook het stimuleren c.q. verantwoord subsidiëren van aanpassingen van werkinhoud en –omstandighe­den door taakafsplitsing is een belangrijke ondersteuning in deze context. Vooral omdat dan ook mindervalide of fitte mensen, waaronder ook ouderen, aan het werk kunnen komen of blijven.

Ook de inrichting door de overheid van basisbanen voor mensen die op de reguliere arbeidsmarkt geen betaalde baan kunnen krijgen, is zo’n ondersteuning. Hetzelfde geldt voor de sociale werkplaatsen voor arbeidsgehandicapten, die in ere moeten worden hersteld. Met zo’n instelling draagt de sociale zekerheid bij aan een verbeterde kwaliteit van arbeid en de inzet van alle talenten in de economie. Het vervult dan ook de rol van de noodzakelijke smeerolie in een dynamische economie.

In het algemeen geldt: focus meer op werkzekerheid dan op baanzekerheid. In een dynamische economie komen nu eenmaal meer wisselingen van baan naar baan voor. Een betaalde baan met kwalitatief goed werk is van groot belang, omdat die economische onafhankelijkheid, erkenning en waardering geeft. En daarmee zelfrespect bevordert alsook bijdraagt aan de sociale cohesie.

Neem arbeidsrechtelijke maatregelen

Zo’n arbeidsmarktversterkende sociale zekerheidsondersteuning maakt op zich al de factor arbeid krachtiger. Dat kan daarnaast door arbeidsrechtelijke maatregelen zoals die door de Commissie Regulering van werk (de commissie Borstlap) zijn uitgewerkt. Denk hierbij aan het terugdringen van het aantal contractvormen, tegengaan van driehoeksverhoudingen (zoals payrolling) en het vergroten van de opeisbaarheid van rechten van werkenden.

Een ander aan te pakken probleem in deze context betreft onder andere de schijnzelfstandige franchisenemers die gebukt gaan onder wurgcontracten van de franchisegever. Door deze constructie zijn zij genoodzaakt hun werknemers ‘uit te knijpen’.

Gaan we nog een stap verder, dan komen we onder andere voor de uitdaging te staan om te zien hoe wij in de huidige tijd van dynamiek en globalisering de goede elementen van het Rijnlandse model weer tot leven kunnen brengen. Zoals: hoe vergroten we de rechten van de arbeid op de werkvloer? En welke arbeids­rechtelijke aanpassingen zijn daarvoor gewenst?

Verruim de regelingen voor zorgverlof

De problematiek van het vrijwilligerswerk en de mantelzorg is gericht op te pakken door veel ruimhartigere regelingen voor zorgverlof in te voeren. Op dit gebied loopt Nederland in Europa flink achter. Bedenk hierbij bovendien dat er veel zorg is die professionaliteit vereist. Dat kan beter gemeenschappelijk door de overheid worden opgepakt. Het is veel beter meer geld te investeren in daarop gerichte banen in de zorgsector, dan dat we dit werk bij vrijwillige mantelzorgers neerleggen.

Kortom: structureel is een fundamentele aanpassing van de stelsels van sociale zekerheid en zorg gewenst. Ook zal er meer geld en aandacht voor de uitvoering nodig zijn. Dat kost tijd en moet daarom zo snel mogelijk ter hand worden genomen. Richt daar de aandacht en energie op.
 

Herzie wél het Belastingstelsel

Voor we met voorstellen voor een herziening van het belastingstelsel komen, dienen we eerst de uitgangspunten helder te formuleren. Dat is een kwestie van politiek en sociaaleconomisch belang. Pas daarna kunnen fiscalisten daar handen en voeten aan geven.

Hieronder wil ik hiertoe een eerste aanzet geven met de uitdrukkelijke uitnodiging daarop te reageren. Zo kunnen we door middel van debat tot een goede meningsvorming komen en voorstellen nader invullen.

Algemene uitgangspunten belastingstelsel

Het belastingstelsel moet voor een eerlijke en effectieve verdeling van de collectieve lasten zorgen. Eerlijk in de zin van sterkste schouders dragen de zwaarste lasten (het draagkrachtbeginsel). Effectief in de zin van dat het stelsel gewenste gedragsreacties oproept bij de verschillende deelnemers in het maatschappelijk verkeer.

In de loop der tijd is in het belastingstelsel een niet te overzien woud aan aftrekposten en speciale regelingen ontstaan. Mede daardoor zijn de fiscaal uitgekookte bedrijven en burgers vele malen gunstiger af dan hun brave collega’s. Vereenvoudiging is daarom geboden in dit dossier. Bovendien zien we dat machtige multinationale bedrijven landen tegen elkaar uitspelen om zo gunstig mogelijke fiscale voorwaarden te realiseren. Dus is hier ook een internationaal, en zeker EU-aspect van groot belang.

Ik durf de stelling aan: zonder EU geen autonomie voor een land op dit gebied. Daarbij geldt ook dat Nederland zijn karakter van belastingparadijs moet afschudden.

Ook hier moet meer geld en aandacht naar de uitvoering gaan, zodat de Belastingdienst, zoals vroeger, weer een van de beste diensten van Nederland kan zijn. Je weet wel, van toen nog gold ‘leuker kunnen we het niet maken, maar wel makkelijker.’

Wordt belastinggeld nuttig besteed?

Bij de overheidsfinanciën dient de focus meer gericht te zijn op de nuttige besteding van het belastinggeld - krijgt de bevolking in het licht van breed gedefinieerde welvaart[7] waar voor zijn geld. En veel minder op het louter boekhoudkundig verlagen van de staatsschuld en zo laag mogelijke belastingen. Waar geven we ons geld aan uit? Is dat structureel verstandig en is het eerlijk?

Hierbij moeten we ons realiseren dat een verzwaring van de collectievelastendruk het logische gevolg is van het toenemende belang van de niet-commerciële dienstensector (waar zorg en onderwijs onder vallen) in de economie. Deze verzwaarde lastendruk is te dragen, doordat de andere sectoren gerijpt en heel productief zijn. Altijd is een eerlijke verdeling gewenst in verband met draagkracht en in het licht van een gelijk speelveld.

Over de staatsschuld moet evenwichtiger worden geredeneerd. Staatsschuld is immers niet per se ongunstig. Rente en aflossing moeten natuurlijk financierbaar zijn, maar verder is van belang waardoor die staatsschuld ontstaat[8]. Vergelijk het met het verschil tussen drankschuld en studieschuld voor particulieren. Daarom is een onderscheid tussen consumptieve uitgaven en op langere termijn renderende investeringsuitgaven gewenst. Dat onderscheid moet ook in de eisen voor het groei- en stabiliteitspact (de 3-procentsnorm) worden opgenomen.

Belasting huishoudens en bedrijven in balans

In beginsel dienen we alle belastingen, direct en indirect, in de discussie te betrekken. Als indicatie zouden we de grove vuistregel kunnen hanteren dat de indirecte belastingen uiteindelijk vooral op de consumenten en daarmee op de huishoudens drukken. De directe belastingen drukken vooral op huishoudens en bedrijven. Bij bedrijven gaat het dan – grof gezegd – vooral om de vennootschapsbelasting.

Zo bezien is het vreemd dat de vennootschapsbelasting slechts zo’n 10 procent van de belastingontvangsten bedraagt, terwijl het aandeel van de winsten in het nationaal inkomen meer dan 25 procent bedraagt. Een significante verhoging van de vennootschapsbelasting ligt dan in de rede. Dat doet ook meer recht aan het draagkrachtbeginsel. Let wel, niet alleen het tarief van de vennootschapsbelasting is van belang maar vooral ook wat de grondslag ervan is. Wat beschouwen we als belastbare winst, wat mag wel en wat niet worden afgetrokken, et cetera. Laten we dit s.v.p. wel in EU-verband coördineren.

Hogere vermogensbelasting boven bepaalde drempel

Het draagkrachtbeginsel is ook zeer relevant bij de directe belastingen die op individuen en gezinnen drukken. Hoewel de ongelijkheid van vermogens en van inkomens de laatste jaren niet noemenswaard meer toeneemt is die ongelijkheid heel fors in de vermogenssfeer: op de schaal van 0 (volledige gelijkheid) tot 1 (volledige ongelijkheid) bedraagt in Nederland de Gini-coëfficiënt (die dit meet) 0,8. Dat rechtvaardigt de eis om de vermogensbe­lasting boven een bepaalde drempel significant te verhogen. Dat geldt – per consequentie – ook voor de belasting op erfenissen[9]. Daarbij kun je pleiten voor een schijvensysteem met een belastingvrije voet.

Hoewel de ongelijkheid bij inkomens veel minder is (Gini-coëfficiënt van 0,3) is het aan te bevelen om bij de inkomstenbelasting het aantal schijven te vergroten met een hoger tarief dan nu voor de hoogste schijf en inclusief een substantiële belastingvrije voet. Dit druist in tegen de huidige trend, maar door meer schijven kunnen overgangen naar meer of minder inkomen geleidelijker plaatsvinden, met alle voordelen van dien zoals bijvoorbeeld met betrekking tot de armoedeval.

Eis van gelijk speelveld

De eis van een gelijk speelveld voorkomt de discriminatie die nu plaatsvindt. Rentekosten mag je aftrekken als je met vreemd vermogen investeringen financiert. Je kunt zelfs aftrekbaar lenen om eigen aandelen in te kopen en zo onbelast vermogenswinsten incasseren. Financier je je bedrijf met gespaard eigen geld, dan heb je die douceurtjes niet. Zo’n zelfde discriminatie is er bij de aftrekbaarheid van hypotheekrente voor koopwoningen. Zeker bij de huidige lage rentestand is deze aftrekbaarheid zeer goed af te schaffen. 

In het kader van het gelijke speelveld moet ook de noodzaak van vereenvoudiging worden benadrukt, zodat toch al kapitaalkrachtige bedrijven en mensen die gehaaide belastingadviseurs kunnen inhuren, niet in het voordeel zijn ten opzichte van hun armere collega’s. NB Kijk ook eens kritisch naar het verschijnsel tax rulings, afspraken die een onderneming en de Belastingdienst kunnen maken over een fiscale kwestie.

Gedragseffecten door belastingheffing

Gedragseffecten als gevolg van belastingheffing spelen met name bij de indirecte belastingen. Bestedingen in ongewenste richting moeten worden afgeremd. Daarom moeten vooral de met consumptie- of productieprocessen samenhangende kosten voor de samenleving in rekening worden gebracht. Het gaat vooral om zogenoemde externe effecten, zoals milieuvervuiling, uitstoot van schadelijke stoffen, veroorzaakte congestie enzovoort. Maar ook om gezondheidsaspecten bij roken en alcoholgebruik.

Afremmen van bestedingen in ongewenste richting kan met bepaalde accijnzen, heffingen en dergelijke. Maar ook is het te overwegen om naast het normale en verlaagde btw-tarief voor dergelijke producten een (derde) verhoogd btw-tarief te gaan hanteren. In het licht van de huidige (structurele) economische situatie met forse spaar- en betalingsbalansoverschotten is het bovendien aan te bevelen een bestedingsverschuiving richting duurzame consumptie te stimuleren, door het normale en verlaagde btw-tarief en de loonbelasting te verlagen. 

 
Voetnoten 

[1]    Cijfers en feiten 2018 van de Belastingdienst geeft als totale uitgaven respectievelijk aantallen gebruikers voor deze regelingen aan: zorgtoeslag 4,7 miljard euro en 4,5 miljoen.; huurtoeslag 3,6 miljard euro en 1,4 miljoen; kindgebonden budget 1,9 miljard euro en 0,7 miljoen; kinderopvangtoeslag 2,6 miljard euro en 0,6 miljoen. Zie https://over-ons.belastingdienst.nl. Gemiddeld zijn de uitkeringen per huishouden dus respectievelijk 87 euro, 214 euro, 226 euro en 361 euro per maand. Genoemde 375 euro per maand per persoon is dus een lage schatting voor de allerarmsten. NB Het aantal huishoudens is 7,9 miljoen.

[2]    Je kan AOW’ers niet uitsluiten. Zo’n 20 procent van de AOW’ers heeft nu een onvolledig AOW, met een gemiddeld kortingspercentage van 46 procent, omdat je AOW-rechten opbouwt voor ieder jaar na je vijftiende dat je in Nederland woont. Dat raakt dus vooral immigranten. Zie de beleidsinformatie van het ministerie van SZW.

[3]    Dat is ook in lijn met de economische wet van Baumol, die zegt dat als een economie rijper wordt het zwaartepunt verschuift van landbouw naar industrie, vervolgens naar tertiaire (commerciële) diensten, en ten slotte naar kwartaire (collectieve) diensten zoals openbaar bestuur, zorg en onderwijs. In de laatste fase zal een belangrijker deel van de productiviteitsstijging neerslaan in kwaliteitsverbetering in plaats van in arbeidsproductiviteitsverhoging. En ook kan er een verdere polarisatie (vooral hoog versus laag opgeleid) op de arbeidsmarkt optreden.

[5]    Deze zie je ook bij de uitvoering van de bijstand en publicaties over het UWV.

[6]    Zie ook mijn artikel daarover in TROUW van 28 februari 2020 https://www.trouw.nl/opinie/zo-moet-de-sociale-zekerheid-op-de-schop~bb53e00f/.

[7]   Brede welvaart omvat veel meer dan economie en inkomen; het gaat ook over de gezondheid, het onderwijsniveau en het gevoel van veiligheid van mensen, de toegankelijkheid van voorzieningen, de kwaliteit van de natuurlijke leefomgeving, en vele andere factoren.

[8]    Hier is een aantal jaren geleden aandacht voor gevraagd in een Volkskrant artikel waaraan ik meeschreef; zie https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/staatsschuld-is-niet-alleen-maar-nadelig~b2d6b6d0/

[9]    Geheel in lijn met de gedachten van de grote liberale filosoof J.S. Mill in zijn Priciples of Political Economy

Reacties

Pieter

Goed dat je kritisch naar een basisinkomen kijkt. Ik denk als voormaling sociaal juridisch medewerker wel dat je voorstellen over de hervorming van bijstand en het toeslagenstelsel wat scherper kunnen. De vermogenstoets in de bijstand en het toeslagenstelsel maakt het erg moeilijk om de buffer aan te houden die een huishouden nodig heeft om overwachte (zorg) kosten te verwerken. Virijwel alle zorgregelingen kennen tegenwoordig een eigen risico en met name bij mensen die langere tijd in de bijstand zitten komen vaak meerdere problemen, en dus ook meerdere eigen risico's, tegelijk voor. Je kan dit ondervangen door die buffer gelijk te trekken met de vermogensdrempel die na 2020 in het belastingstelsel zit. Verder is de huishoudinkomenstoets in de huidige vorm een onding. Hij jaagt inwonende kinderen een toch al overspannen huisvestingsmarkt op en versterkt zo de problemen voor de corporaties.

Jos Kok

Beste Pieter,
Mooi dat mijn bijdrage aanleiding geeft tot verdere verbeteringen in de voorgestelde richting.

Trevor

Ik blijf bij veel opiniestukken over het basisinkomen het gevoel houden dat de schrijver bewust of onbewust maar 1 variant bekijkt en die dan afschiet, dan wel juist de hemel in prijst. Maar… er is voor zover ik weet niet zoiets als "het” basisinkomen. Ik heb tenminste al tig varianten gezien, van het gedeeltelijk basisinkomen van de WRR uit 1985 (Waarborgen voor zekerheid), tot aan de studie Nederland in Drievoud van het CPB, toen nog onder leiding van Zalm. Dus linkse, rechts, groene, etcetera varianten.

Om dan een vorm van basisinkomen met een vrij hoog bedrag per persoon (1.400) te kiezen, dat af te schieten en vervolgens (al is het maar impliciet) te zeggen dat álle varianten van een basisinkomen “dus” niets zijn, is me te simpel. Dan moet je ook naar andere varianten kijken. Er zijn ook voorstellen met een veel lager bedrag per persoon, bijvoorbeeld het voorstel van Wouter Keller dat het Renaissance instituut heeft laten doorrekenen door het CPB. https://www.cpb.nl/doorrekening-stelselherziening-socialezekerheids-en-b...

In dat voorstel wordt uitgegaan van een relatief laag bedrag. Nee, daar kun je als alleenstaande misschien niet zelfstandig van leven. Maar waarom wil je per sé de eis opleggen aan een basisinkomen dat je er zelfstandig van kúnt leven? Aangaande het basisinkomen heeft niemand de wijsheid in pacht (bijvoorbeeld de VBI niet, maar ook ik niet), en er zijn tig mogelijkheden.

Als het basisinkomen-bedrag op zichzelf lager is dan het sociaal minimum dat we met z’n allen aanvaardbaar vinden, dan zou je dat kunnen oplossen door deels nog een voorwaardelijk uitkeringsstelsel in de benen te houden.

Stel, je kiest een basisinkomen van 750 euro per individu. Uitkeringen worden gekort met 750 euro, in de inkomstenbelasting en/of andere belastingen treffen we ook maatregelen om e.e.a te betalen (zie de CPB-doorrekening hierboven voor voorbeelden).

Iemand die alleen woont kan daar niet van leven, helder. Maar stellen kunnen dat wel. (Bijstand van een paar is 1.503,31, https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2019/12/18/uitkering... ) Met andere woorden: door zo’n relatief laag bedrag te kiezen bereik dus al een groot deel van de mensen die nu al op een minimumniveau zitten.

Alleenstaanden die nu in de bijstand zitten hebben met zo’n basisinkomen nog steeds hun huidige inkomensniveau, namelijk 750 euro basisinkomen (geen middelentoetsing e.d.) en 300 euro bijstand (wel middelentoetsing). Samen 1050 euro per maand, zie link hierboven.

Met een vorm van basisinkomen kunnen mensen echter ook andere keuzes gaan maken. Als het een individueel recht is (en in veel, zo niet de meeste varianten is dat zo), dan is het een aanmoediging om met iemand een woning te delen (al dan niet als stel in een relatie). Lijkt me geen gek vooruitzicht bij de krapte op grote delen van de woonmarkt (iemand doorrekening PBL van de effecten?), en ook goed vanuit het idee dat mensen voor elkaar moeten zorgen.

De auteur lijkt te stellen dat progressieve belastingtarieven een soort armoedeval zijn. Geen idee waar dat vandaag komt? Voor mij is de armoedeval het verschijnsel dat iemand die gaat werken de inkomsten uit werk 100% (of zelfs meer) weg ziet vallen doordat bijv. de uitkering met eenzelfde bedrag gekort wordt en/of dat toeslagen e.d. wegvallen. Per saldo is er MINDER totaal inkomen over.

Progressieve belastingtarieven hebben dat effect niet. Van elke euro extra die je verdient houd je minder over, maar belastingstelsels met ergens een progressief tarief van meer dan 100% (waardoor het gewoon slim is om niet extra te werken) ken ik niet. (Gebruik van het woord armoedeval voor een progressief belastingstelsel lijkt bijna een woordspel om verwarring te zaaien. Waarom doe je dit?)

De armoedeval zoals ik heb gedefinieerd wordt met een basisinkomen van een relatief laag bedrag alleen écht opgelost voor bijvoorbeeld een stel.

- Weer voortbordurend op mijn voorbeeld: een stel dat samen een basisinkomen heeft van ieder 750, samen 1500 euro heeft, kan het extra netto inkomen uit werk houden. Het gezamenlijke inkomen wordt 2 x 750 + 400 = 1900 euro.

- Echter: als een stel in de bijstand zit en één van de twee gaat – zeg – 400 euro verdienen, dan wordt dat (vrijwel) helemaal weggekort op de bijstand en hebben ze samen nog steeds 1500 euro. Als ze er dan voor kiezen dat maar niet te doen neem ik ze dat niet eens kwalijk. Zo’n stel is gewoon economisch slim bezig. (Ja, dat wordt soms ook wel een calculerend burger genoemd. Niets mis met een calculerend burger. Hij/zij gebruikt zijn of haar opleiding. Dat moeten we aanmoedigen.)

Nu het geval van de alleenstaande.

Iemand die nu bijstand heeft (1050 euro incl. vakantiegeld) en die 400 euro netto gaat verdienen, heeft daarna nog steeds… 1050 euro. De 400 euro wordt namelijk aangevuld met 650 euro bijstand zodat de persoon het geldend sociaal minimum heeft.

Iemand die 750 euro basisinkomen plus 300 euro bijstand heeft en die 400 euro gaat verdienen, heeft… 750+400=1150 euro inkomen. (De bijstand van 300 valt weg.) Dat is een substantiële verhoging. Zeker, er is bij de alleenstaande nog steeds een armoedeval voorzover er inkomen tot 300 euro uit werk wordt verworven. Want voor de eerste 300 euro inkomen uit werk geldt dat het gedeelte bijstand wegvalt. Maar boven die 3000 begint ook voor deze situatie de meter meteen door te tikken. Voor iemand die bijstand (1050) gewend was is een extra inkomen van 100 euro substantieel. Met andere woorden: de armoedeval voor de alleenstaande is fors kleiner.

Het idee dat een basisinkomen nodig zou zijn omdat er steeds minder banen zouden komen is niet juist, dat ben ik eens met de auteur. (Geen econonoom hier, maar ik dacht dat het de lump of labor fallacy heet.)

Het derde argument van de auteur is te zwart wit omschreven. Iemand met een modaal inkomen zal inderdaad zich niet te snel terugtrekken van de arbeidsmarkt. (Duh. Dat is ook niet het doel van een basisinkomen!) Maar iemand met een relatief laag inkomen zal dat sneller kúnnen doen dan nu:
- Als ik nu 1200 euro verdien en ik zeg mijn baan op, dan heb ik een probleem van 1200 euro.
- In de situatie van een basisinkomen: als ik nu 750 euro basisinkomen en een baan van netto 450 euro heb (samen 1200), en ik zeg mijn baan op, dan heb ik een probleem van 450 euro. Het basisinkomen houd ik immers.

Dus toch wel een verschil. Laten de relatief lage salarissen nu juist zitten bij de mensen die (los van dat relatief lage salaris) toch al een probleem hebben: baantjes met slechte arbeidsvoorwaarden, gedwongen zzp. You know the drill. Niets mis mee als die mensen een sterkere arbeidsmarktpositie krijgen

Het vierde argument: “Vrijwilligerswerk en mantelzorg zijn maatschappelijk belangrijke activiteiten; die moeten als zodanig worden beloond in de vorm van aangeboden vrije tijd en/of (doorbetaald) loon.“
Wat staat hier eigenlijk? Bedoel je dat vrijwilligerswerk en mantelzorg betaald moeten worden? En “vrijwilligerswerk belonen in vrije tijd?” Hoe bedoel je dat?

Al met al geen overtuigend stuk.

Tot slot. De discussie over het basisinkomen lijkt mij te gaan tussen mensen die nog geloven in aanpassingen van ons huidige systeem van fiscaliteit en sociale regelingen, en mensen die vinden dat er fundamentele aanpassingen nodig zijn. Ik moet zeggen dat ik het fascinerend vind dat die lijn door vrijwel alle partijen heen loopt.

Trevor

In de alinea

"- Weer voortbordurend op mijn voorbeeld: een stel dat samen een basisinkomen heeft van ieder 750, samen 1500 euro heeft, kan het extra netto inkomen uit werk houden. Het gezamenlijke inkomen wordt 2 x 750 + 400 = 1900 euro."

is een zinnetje weggevallen. Het moet zijn.

"- Weer voortbordurend op mijn voorbeeld: een stel dat samen een basisinkomen heeft van ieder 750, samen 1500 euro heeft, kan het extra netto inkomen uit werk houden. Stel, één van de twee gaat netto 400 euro per maand verdienen. Het gezamenlijke inkomen wordt 2 x 750 + 400 = 1900 euro."

Excuus.

Jos Kok

Beste Trevor,
Aanpassingen op zich, al dan niet fundamenteel, kunnen nooit een doel zijn. Het moet om verbeteringen gaan. Daarbij is richting wezenlijk, geen verandering in het wilde weg. Of de door mij voorgestelde verbeteringen voor de belastingen, sociale zekerheid, en het arbeids- en ondernemersrecht fundamenteel zijn laat ik graag aan de lezer over. Ze zijn wel aanzienlijk. Een reactie op een paar punten van je betoog.
Ik zie niet in hoe betrokkenen bij een basisinkomen van € 750 en een kleine aanvullende bijstand kunnen rondkomen zonder zorg-, huur-, kinderopvang- en kindgebonden toeslag. Die blijft dan nodig en daarmee de armoedeval (hoe ook gedefinieerd) als de overgangen van wel naar geen toeslag niet geleidelijker worden. Je verbetert de arbeidsvoorwaarden van minima niet door ze een basisinkomen te geven maar door arbeidsrechtelijke maatregelen. En dat geldt zeker voor de mensen boven het minimum die te lijden hebben onder slechte werkomstandigheden.
En wat is het voordeel om iedereen een basisinkomen van € 750 te geven? Toch niet om de armeren te verleiden tot stelvorming. Zij die dat willen, kunnen dat ook in het huidige systeem. En zij die dat niet willen gaan dat dan ook niet doen. En waarom ook de rijkeren een basisinkomen? Veelzeggend is dat alleen over de minima wordt gesproken.
Je kunt nu eenmaal veel beter gerichte maatregelen nemen.

Trevor

Veranderen om het veranderen is ook niet aan mij besteed. Ik heb er alleen geen vertrouwen meer in dat het door blijven modderen binnen het huidige stelsel echte oplossingen biedt.

Je moet toch de CPB-doorrekening van het FvD voorstel eens lezen. De toelage (het basisinkomen) die ze daar voorstellen bevat ook de toeslagen (pagina 4). In die zin heb je wel gelijk: ik had daar beter naar kunnen verwijzen.

Je vraagt wat het voordeel is om iedereen een basisinkomen te geven. Één reden heb ik genoemd, namelijk het (aanzienlijk) versterken van de arbeidsmarktpositie.

Linksom of rechtsom: elk stelsel van sociale zekerheid heeft sturende effecten, ook op het al dan niet gezamenlijk delen van een woning. Ik noteer dat de Tweede Kamer (inclusief Groen Links!) de regering heeft gevraagd om een onderzoek te doen naar het bevorderen van het samen delen van een woning: https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/moties/detail?id=2019Z18160&did=...

Dat je "nu eenmaal" veel beter gerichte maatregelen kunt nemen vind ik een dooddoener. (Ik zou ook kunnen zeggen: volgens mij kun je nu eenmaal veel beter een generieke maatregel nemen door een basisinkomen in te voeren. ;) )

Carin Hereijgers

Goeiedag Trevor, van harte welkom voor de mailinglijst en vergadering op 30 juni van denktankbasisinkomen.groenlinks.nl. Aanmelden is handig.

Jos Kok

Beste Trevor,

Ik zou mijn voorstellen op het gebied van arbeidsrecht, sociale zekerheid en belastingen absoluut niet als ‘doormodderen’ willen betitelen.

De CPB doorrekening van de FvD plannen heb ik inderdaad gelezen en begrepen (moet ook wel na een 21 jarige loopbaan op dat bureau). Daarin vallen mij drie dingen op. Namelijk dat er nog een overheidstekort is van € 10,7 mld. (12 – 1,3) (zie pag.3), dat ze een vlaktaks willen (zie pag. 4) en dat de inkomenseffecten voor de meest kwetsbare groep (de bijstandontvangers) behoorlijk negatief is (zie pag. 6 en de figuur op pag. 8). Allemaal zaken waarom ik niet naar zo’n plan zou verwijzen.

Ik heb al betoogd dat de arbeidsmarktpositie absoluut niet wordt versterkt door een basisinkomen. Als iemand op minimumniveau ontslag neemt en van een basisinkomen gaat leven, wordt zijn positie op de arbeidsmarkt niet sterker. Het tegenovergestelde kan wel gebeuren, omdat het basisinkomen als een loonkostensubsidie kan uitpakken waar anderen genoegen mee nemen.

Goed gerichte maatregelen zijn effectiever en goedkoper dan in het wilde weg allen hetzelfde geven. Je geeft het alleen aan degenen die het nodig hebben. Dat is geen dooddoener maar logisch en realistisch.

Annelies

Goed dat we binnen GroenLinks een serieuze dialoog over het onvoorwaardelijke basisinkomen voeren. Het is een mond vol, maar de term onvoorwaardelijk is wel de kern van de dialoog.
Een recht op basisinkomen bestaat immers al. Die heet de bijstand: het allerlaagste opvangnet. Nu in Coronatijden is het aantal mensen dat daar gebruik van moet maken verdubbeld in een maand.

De schoen wringt hem in de controle op de noodzaak gebruik te maken van de uitkering. Onze samenleving blijkt keer op keer mee te gaan in argwaan. Wordt er niet gesjoemeld? Profiteert men niet onnodig veel? En zo maakten we de voorwaarden voor de bijstand steeds ingewikkelder en hebben we bovenop het (te) lage bedrag steeds meer toelagen nodig.

Nu is de keuze: maken we dit complexe bouwwerk transparanter en bouwen we trappen om in licht stijgende hellingen? Kortom zorgen we voor een nieuw bouwwerk dat rekening houdt met de situatie van mensen en iedereen altijd een redelijk deel van het met werken verdiende geld laat behouden? Of lossen we het op door iedereen een vast bedrag te schenken? Want als men zelf dat bedrag ook krijgt, waarom zou je dan jaloers worden op anderen?
Voorbeelden van zo’n volksuitkering zijn de kinderbijslag en de AOW. Als we de decennia van onze welvaartsstaat langslopen, dan merken we dat ook de hoogte van de volksuitkeringen door de politieke tijden heen verschillend werden gewaardeerd en bejegend. Afhankelijk van de luimen van politiek, media en de kiezer. Voorstanders van het onvoorwaardelijk basisinkomen hebben inmiddels al vele varianten gepresenteerd. Elke vorm die we kiezen kan na één verkiezing op de kop worden gezet. En de vraag is of we dan niet met totaal lege handen blijven zitten.

De gedachte dat je sterker kan staan tegenover de werkgever omdat je kunt vertrekken, is in het Europa met zijn migratie van werknemers een illusie. Het is een gedachte die past binnen het individualistische raamwerk. Zodra je het speelveld als geheel bekijkt, zie je de volgende politieke zet al aankomen: als iedereen voldoende basisinkomen krijgt, kunnen we het minimumloon wel afschaffen. Om in het kabinet daarna dan een klasse van werkende armen te creëren. Daarom is het goed dat Jos Kok de zaak doorrekent met een basisinkomen op het niveau van het minimuminkomen. Alleen die vorm voldoet aan de individualistische invalshoek en is dus ongelooflijk duur.

Twee illustraties in Coronatijd. In Nederland werd de uitkering voor tijdelijke werktijdverkorting snel omgezet in een minimaal getoetste uitkering aan bedrijven. Een goede zaak. Werknemers hun baan laten behouden was het doel van de tijdelijke werktijdverkorting.
Maar nu in stap 2 wordt met de laatste voorstellen dat budget ingezet vanuit de gedachte dat als je de werkgever redt de banen vanzelf ook blijven. “Never waste a good crisis”.

Trump stuurt inwoners met een inkomen onder de 68.000 euro ( ruim 70 mln mensen van de 327 mln inwoners), een cheque van bijna $ 1200. Intussen zijn er 20,5 mln banen weggevallen. In de maand april is de werkloosheid gestegen van circa 5 naar 14,7%. Werklozen staan in lange rijen bij de voedselbanken. Is het zo vreemd een pleidooi te houden die miljarden niet zo maar aan alle middeninkomens uit te delen, maar specifiek aan de nieuwe werklozen of de mensen die al lang in armoede leven?

Trevor

In verreweg de meeste voorstellen voor een basisinkomen wordt de invoering daarvan gekoppeld aan / gefinancierd uit een verhoging van de inkomstenbelasting. Er komt geen nieuw geld bij. Per saldo keer je in de praktijk dan alleen geld uit aan mensen die op een minimum zitten.

(Monetaire financiering van een basisinkomen zie ik dus ook niet zitten.)

Jos Kok

Precies. Belastingherziening doet dit. Niet het basisinkomen dat je aan iedereen geeft. Beperk je dan ook tot die belastingherziening en begin niet aan dat asociale basisinkomen dat nog een heleboel andere nadelige neveneffecten oproept. En verbetering van de positie van arbeid eist arbeidsrechtelijke maatregelen. In lijn en in het verlengde van voorstellen van de cie.. Borstlap.

Carin Hereijgers

Ik zou graag wat uitgebreider reageren. Ik zie de discussie pas nu en ben nu niet in de gelegenheid.

Wel wil ik erop wijzen dat we in Nederland niet alleen een sociaal en economisch probleem hebben, maar dat het hele sociale contract tussen overheid en burger inmiddels op het spel staat o.a. door de manier waarop we omgaan met werk & inkomen. Met als laatste baken van vertrouwen dat op het spel staat, de belastingdienst zelf: het feit dat medewerkers van de belastingdienst beschuldigd worden van knevelarij. Hier helpt geen nieuwe wetgeving aan. De overheid en de samenleving moeten in de volle breedte weer toe gaan werken naar onderling vertrouwen. (Anders wordt de belastingmoraal pas echt ondermijnd bijvoorbeeld)

De manieren waarop we in het huidige systeem mensen proberen te steunen, werken helaas te vaak averechts. Dit was een van de elementen uit de lokale experimenten met de bijstand, die zichtbaar werden. Het is fijn om te lezen dat we als GroenLinksers hier allemaal verandering in aan willen brengen en dat we herverdeling belangrijk vinden. Dat kan niet alleen door een paar knopjes binnen het systeem anders af te stellen. Inderdaad is dat geen doormodderen en de intentie om het goede te willen doen zit er zeker achter.

Maar inmiddels heeft deze samenleving een oplossing nodig die breder, eenvoudiger te begrijpen, toegankelijker, gezonder en toekomstbestendiger is en niet alleen kijkt naar betaalbare arbeid, de kosten voor de overheid of wie er precies effectief bereikt wordt (welke mensen buiten beeld blijven is lang niet altijd duidelijk). We moeten kijken naar het Breed Welzijns principe. Er is behoefte aan het bestrijden van armoede, aan het bestrijden van onrecht op de arbeidsmarkt, en ook aan nieuw vertrouwen tussen de overheid en haar burgers. Dat laatste, het vertrouwen, heeft ons gelukkig door de coronaperiode heen geholpen, maar het lijkt echt raadzaam om allerlei redenen, om het actiever te ondersteunen op alle maatschappelijke terreinen. Dat kan heel goed met een basisinkomen.

Jos Kok

Je bestrijdt geen onrecht op de arbeidsmarkt door iedereen een basisinkomen te geven wat bedrijven gaan zien als een bodem in het loon, zodat zij minder hoeven te betalen. Daarvoor moet je aan het arbeidsrecht werken.Je bestrijdt geen armoede door iedereen, ook de rijken, een basisinkomen te geven, waardoor er minder over blijft voor de armen., Je bestrijdt dat door je echt op de armen te richten..

Carin Hereijgers

Ik wil er nogmaals op wijzen dat we in Nederland niet alleen een sociaal en economisch probleem hebben, maar dat het hele sociale contract tussen overheid en burger inmiddels op het spel staat o.a. door de manier waarop we omgaan met werk & inkomen.

Als je je alleen richt op de armen, blijf je stigmatiseren. Verplaats je eens in die positie misschien. Marga Klompe heeft de bijstand niet alleen mogelijk gemaakt om mensen financieel te hepen, maar vooral om hen waardigheid te geven. Dat aspect is inmiddels helaas echt verloren gegaan in de regelingen. Hoe past dat in jullie verhaal?

Alexander de Roo

Niemand binnen GroenLinks heeft een basisinkomen van 1.400 euro voorgesteld. De meeste voorstanders ( ook in D66 en de VVD) willen basisinkomen 2.0 ( 600 Euro per volwassene en 600€ per huishouden en kinderen krijgen 300€ . Plus heel belangrijk huurtoeslag ( gemiddeld 270 euro en maximaal 400 euro ) blijft. Nibud heeft uitgerekend dat de laagste inkomens er dan niet op achteruit gaan. Dit model willen we graag laten doorrekenen door het CPB. Daartoe is met 130 leden een motie ingediend waarover alle leden tussen 5 en 12 juni kunnen stemmen. Uitslag 13 juni.
Door de bovenste 20% van Nederland geen basisinkomen te geven ( en de aow te laten voortbestaan) kan dit budgetneutraal worden uitgevoerd! Dus nix belastingverhoging.

Experiment in Finland heeft aangetoond dat langdurig werklozen mee betaald werk vonden. Bijstandsmoeders zelfs nog meer dan gemiddeld.

Vijfjarig Experiment in Canada met basisinkomen heeft aangetoond dat de lonen een kleine stijging kregen.

De Cheroyokee indianen hebben al 23 jaar een basisinkomen. Betaald uit winstheffing op casino in hun reservaat. Wat blijkt? IQ van de kinderen van arme ouders is substantieel gestegen.

Alfred Kleinknecht

Beste Alexander,
Sta je nu wel of niet nog achter Basisinkomen 2.0, zoals doorgerekend door het NIBUD?
Ik lees daar dat het Basisinkomen 2.0 bruto 171 miljard Euro kost. Daar mag je volgens het NIBUD rapport 71 miljard aftrekken voor besparingen voor uitgaven die na invoering van het basisinkomen niet meer nodig zijn. Je mag ook nog (erg optimistisch geschat!) 3 miljard Euro aan bureaucratiekosten als besparing inboeken. Maar dan blijft nog altijd 97 mld. "te financieren" over (dat is een derde van de hele rijksbegroting!). Hoe kun je dat budgetneutraal noemen??

Carin Hereijgers

Het budget van de overheid is belangrijk. We durven daar op andere manieren naar te kijken als het belangrijk is in deze corona tijd, bij het nadenken over klimaat en bij andere hervormingen. Die creativiteit is ook broodnodig op het terrein van werk, inkomen, publieke sector, samenleving. Durf eens mee te rekenen met ons hoe het anders kan!

Alfred Kleinknecht

Beste Carin,
Ik wil best met jullie om tafel zitten en nog eens goed rekenen. Maar dat moet niet "creatief rekenen" worden zoals bij Alexander de Roo!

A. H. Kleinknecht

Het is realistisch om zoals Jos Kok ook een basisinkomen van €1.400 door te rekenen! Als je namelijk de inkomensafhankelijke toeslagen vanwege de armoedeval wilt afschaffen, dan moeten de mensen gecompenseerd worden met een hoger basisinkomen. Dan is €1.400 per maand zelfs nog aan de lage kant! Maar 1.400 p.m. is inderdaad al krankzinnig duur.

Carin Hereijgers

Fijn dat we gaan rekenen samen met jullie. Zullen we afwachten hoe dat plaatje er dan ook uitziet, voordat we concluderen?

En mocht het krankzinnig duur zijn.... dat was de redding van de banken in 2008 ook. En duur wordt het ook als nog meer mensen financiële problemen krijgen en wij als linkse mensen daar natuurlijk iets aan willen doen. Nu hebben 1 op de 10 gezinnen in Nederland al financiële problemen. Oa omdat de maatregelen van de overheid niet echt toegankelijk overkomen. Het systeem voelt niet als ondersteunend. https://www.bnr.nl/nieuws/financieel/10411318/ruim-10-procent-heeft-moei.... Daar kunnen en moeten en willen we snel iets aan doen, toch?

Alfred Kleinknecht

Maar, Carin, je moet een onderscheid maken tussen eenmalige uitgaven zoals de bankenredding of de corona hulp. Dat mag best hoog zijn. Maar het basisinkomen vraagt om een structurele, langdurige betaling van netto 100-150 mld. (afhankelijk van de hoogte van het basisinkomen). Nogmaals: dat is 33-55 % van de totale rijksbegroting, zie
https://www.esb.nu/esb/20059830/het-onvoorwaardelijke-basisinkomen-is-ee...
En nogmaals: als we de beschikbare middelen concentreren op de arme mensen, dan kun je genereuzer zijn dan wanneer je dat bedrag aan iedereen, arm of rijk, uitbetaald.

Jos Kok

Bij de discussie over het basisinkomen is het onderscheid tussen onvoorwaardelijk of voorwaardelijk en tussen algemeen of gericht wezenlijk.

De door Alexander de Roo aangehaalde voorbeelden geven geen enkele informatie voor zijn stelling. Ze zijn daarom in deze context misleidend. Het zijn namelijk voorbeelden van een voorwaardelijk basisinkomen. In Finland kregen immers alléén de werklozen zo’n basisinkomen, in Canada alléén mensen met een laag inkomen.
Een voorwaardelijk basisinkomen hebben we in Nederland al lang. Dat heet bijstand en inkomensafhankelijke toeslagen. Als je dat niet goed vindt, verbeter dat dan. Vervanging ervan door een een algemeen basisinkomen lost de problemen van de kansarmen niet op.

Ook een onvoorwaardelijk basisinkomen van € 600 gecombineerd het afschaffen van inkomensafhankelijke toeslagen komt neer op een algemene subsidie voor de zorgkosten en kosten voor kinderen; voor iedereen, arm of rijk, met of zonder kinderen. Dus ook dan wordt van het solidaire stelsel van de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten en de zwakste schouders krijgen de meeste ondersteuning het laatste deel afgeschaft en vervangen door eenzelfde ondersteuning voor iedereen. De kansarmen krijgen dan minder dan mogelijk was geweest.
Ook bij een basisinkomen van € 600 kunnen werkgevers bedrijven dat gaan opvatten als een bodem in de loonbetaling, zodat zij minder aan loon hoeven uit te betalen. Ook dan zullen sommige zwakkeren op de arbeidsmarkt dat (moeten) accepteren

Op zich zelf kun je bij zo’n lager basisinkomen de kosten dekken met een forse belastingverhoging. De inkomenseffecten worden dan wel groten­deels door die belastingherziening veroorzaakt. En het blijft louter een herverdeling, die niet tot alleen maar koopkrachtstijgingen leiden, wat wel de indruk is die de NIBUD pre­sen­tatie doet suggereren.

Blijft de vraag: Wat is nu het voordeel van zo’n algemeen basisinkomen? Voor mij volstrekt onduidelijk. Wel dat het asociaal is en niet een oplossing is voor de problemen! Voor die problemen heb je daarop gerichte maatregelen nodig, niet schieten met hagel in het wilde weg!

Klaas Hoekstra

Basisinkomen discussies en berekeningen zijn voor zover ik het de laatste 40 jaren kan overzien altijd in de kiem gesmoord als gevolg van het doen van een vergelijkend warenonderzoek methodiek. Verschillende rekenmodellen en effecten ervan op inkomensgroepen voeren daarbij de boventoon. Daarnaast worden te pas en onpas gedragingen van burgers erbij betrokken als zouden zij er alleen van willen profiteren. Of bestaande regelingen voorzien al in diverse mogelijkheden om verdere armoedeval te voorkomen. Zolang discussies en rekenmodellen vanuit bestaande en verouderde sociaal economisch denken en structuren worden vertaald, dan blijft het (universeel) basisinkomen een onbegrepen ideaal. Het spinnenweb van opeengestapelde regelingen en van advies en beheersinstellingen waarbij men afhankelijk blijft van uit welke richting de politieke wind waait smoort alle noodzakelijke veranderingen al in de kiem. Voorwaardelijk of onvoorwaardelijk en algemeen of gericht is wat mij betreft in deze context niet het juiste adagium.

Alexander de Roo

61 % van de huidige GroenLinks kiezers ziet de voordelen van een basisinkomen wel.

Wel,lezen wat er staat. Basisinkomen 2.0 betekent dat een alleenstaande begint met 1200€ en een stel met 1800. Voor een stel is da duidelijk meer dan de huidige voorwaardelijke bijstand. Dat vind ik sociaal.

Basisinkomen geeft financiële zekerheid. Die is nu alleen nog weggelegd voor de helft van de bevolking met een vast arbeidscontract. En ook die word bedreigd, want de cie Borstlap stelt voor om de WW terug te brengen naar 1 jaar. De andere helft heeft nu een is andere vorm van uitkering ( 2 miljoen mensen) en 3 miljoen mensen hebben een flexcontract of ZZPer. Zij zijn met hun wisselende inkomsten zeer gebaat bij een basisinkomen.
Dit is ook de reden dat de weerstand tegen een basisink9menis afgenomen van 81 % tegen in 1993 ( cijfers SCP) naar 32 % tegen nu. Alleen de kiezers van de SGP zijn nog met een absolute meerderheid tegen. De weerstand is zelfs bij de VVD kiezers afgenomen van ruim 70 % tegen bij de laatste verkiezing naar 40 % tegen nu en 25 % van de aanhang van Rutte is voor!

De 2.000 werklozen kregen hun basisinkomen zonder voorwaarden...zij konden daarnaast betaald werk gaan doen. En dat deden ze dus ook. Dat opmerkelijke nieuws is tot het Financieel Dagblad doorgedrongen. Doorgaan met de huidige bijstand, WAO ( als je bijverdient
lever je 70 % in) dat is pas asociaal. Het een basisinkomen krijgen 2 miljoen mensen weer hoop en kansen. Nu hebben we drie generaties mensen in de bijstand in wijken als in Klarendal in Arnhem, in de Schilderswijk in Den Haag. Die schrijf je volledig af. Hun enige perspectief is zwart werk en ( drugs-) criminaliteit.
We krijgen steeds meer werkende armen. Deze uitdaging los je met een voorwaardelijk basisinkomen niet op.

Het punt is dat je als Nederlandse samenleving een fatsoenlijk basisinkomen kunt invoeren zonder de belasting te verhogen. Zelfs het CPB is nu die mening toegedaan. Dat punt negeer je volledig Jos.

Het allerbelangrijkste is dat basisinkomen vrijheid geeft. Vrijheid om je eigen leven in te richten. Veel betaald werken, weinig betaald werken, opleiding volgen, zo ecologisch mogelijk leven van allleen een basisinkomen, een data in de week mantelzorg gaan doen, ondernemer worden, samen een coöperatie oprichten, met meer mensen samen wonen om de woonlasten te drukken. Dat kan allemaal niet met een voorwaardelijk basisinkomen.

Alfred Kleinknecht

Beste Alexander,
Ten eerste, als je mensen in een enquête vraagt: "Vind u het goed dat de staat u iedere maand 1.200 geeft, zonder voorwaarden?", dan antwoorden veel mensen: "Ja, waarom eigenlijk niet?". Maar als je toevoegt dat de overheid geen Sinterklaas is en haar uitgaven met belastinginkomsten moet dekken, dan beginnen de mensen zich achter de oren te krabben. Zo heb je het referendum in Zwitserland ruimschoots verloren.

Ten tweede, het ging niet om de vraag of Basisinkomen 2.0 sociaal is, maar dat het erg duur is! (zie mijn eerdere opmerking: reageer nou eens op die getallen en verdring dat niet!!!).

Ten derde, het basisinkomen in Finland van 560 per maand noem ik geen 'basisinkomen', maar een 'verrek-niet-premie'. Dus, dat die mensen toch bleven werken is niet verwonderlijk.

Ik zou domweg willen dat Alexander het rapport van het NIBUD (in opdracht van de Vereniging Basisinkomen) nog een keer leest (vooral de laatste pagina) en ons dan laat weten of daar onzin staat of niet. Ook al wil je heel graag een basisinkomen: blijf a.u.b. intellectueel eerlijk en draai niet om elementaire statistische getallen heen! (N.B.. de getallen uit een rapport die je zelf in opdracht hebt gegeven).

Carin Hereijgers

Alfred, doordat je met name argumenten tegen basisinkomen formuleert, krijgen we weinig zicht op jouw antwoord op de problemen van nu en de toekomst.Deel je de oplossingen van Jos Kok?

En voor jou en Jos dan deze vragen:
Wat vinden jullie van de staat van het sociale contract tussen overheid en burgers in Nederland? Is het onderlinge vertrouwen kwetsbaar of niet?
Zoja, hoe zien jullie het herstel van het sociaal contract voor de hele samenleving voor je?
En wat gaan de kosten van jullie oplossingen, al dan niet alleen beperkt tot werk en inkomen, zijn?

Het helpt mij als jullie daar ook een antwoord op formuleren.

Alfred Kleinknecht

Beste Carin,
Ik heb al eerder op deze pagina beargumenteerd dat ik jouw diagnoses over de staat van Nederland grotendeels deel. Ik publiceer als sinds 20 jaar artikelen in de nationale en internationale literatuur over de schadelijke effecten van flexibilisering van arbeid en van loonmatiging voor o.a. innovatie en productiviteit (kijk eens op www.alfredkleinknecht.nl). Alles wat bijdraagt om neoliberale politiek terug te draaien is winst voor betrokkenen en voor de hele Nederlandse economie. Daarom moeten we ook dringend onze positie bepalen t.a.v. de voorstellen van de Commissie Borstlap of t.a.v. voorstellen voor hervorming belastingen, etc.
Discussies over het basisinkomen weerhouden ons van het echte werk!

Carin Hereijgers

Wij zijn sinds anderhalf jaar al hard aan het echte werk; we waren in gesprek in allerlei zaaltjes met afdelingen in onze partij en met de werkgroep economie en de programacommissie niet alleen over basisinkomen, maar ook over een nieuw sociaal contract. Jammer dat je daar niet aangeschoven was of we uitgenodigd zijn bij jullie. Wij hebben gereageerd op vragen van de partij, ook nav Borstlap e.d. Ja, onze invalshoek is een nieuwe manier van kijken naar het huidige stelsel. Zoals jullie dat, deels, ook doen. Misschien was de crux daar of we dingen gaan 'terug draaien' of dat we - zeker ook in de huidige omstandigheden - vooruit durven kijken...
Dit is niet flauw bedoeld, maar jouw antwoord klinkt niet echt als toenadering. Toenadering die misschien toch nodig is

Alfred Kleinknecht

Ik heb al jaren geleden aangeboden om eens bij de VBI langs te komen om aan de gemeente der gelovigen uit te leggen waarom ik niet geloof. Ik hoef geen honorarium noch een reiskostenvergoeding, maar ben nooit uitgenodigd. Alles wat ik nodig heb is een zaal met PP-beamer....
Wij hebben in 2016 de VBI uitgenodigd om op ons kritisch artikel in het Tijdschrift voor Arbeidsvraagstukken (http://alfredkleinknecht.nl/wp-content/uploads/2017/03/TvA-OBI.pdf) te reageren. Alexander stuurde toen een PR praatje in ("het basisinkomen is zo leuk..." etc.), maar geen woord van kritiek op ons stuk waarin het basisinkomen tot op de grond werd afgebrand. We hebben ook Bregman en Van Parijs uitgenodigd: geen tijd, te druk!
Ik krijg de indruk dat men zich aan een diepergaande discussie onttrekt.

Jos Kok

Het valt mij op dat Alexander de Roo
1. niet inhoudelijk ingaat op argumenten in mijn artikel en mijn reactie op zijn interventie, en ook niet op het alternatief wat door mij geschetst wordt;
2. als een salesmanager koketteert met verkoopcijfers, in de vorm van vermeende aanhang voor cadeautjes van de overheid;
3. zich niet realiseert dat als je basisinkomen alleen aan werklozen geeft je een voorwaarde toepast, wat iets anders is dan een onvoorwaardelijk basisinkomen aan iedereen (ook als je de bovenste 20% uitsluit);
4. aan de ene kant zegt dat het CPB nog moet doorrekenen en aan de andere kant suggereert dat het CPB heeft gezegd dat zijn basisinkomensvoorstel (kosten € 97 mld. zoals A. Kleinknecht hierboven schrijft, en volgens NIBUD rapport leidt tot een belastingtarief oplopend tot 72%!) zonder belastingverhoging kan;
5. met zijn mij verwijtende uitspraak over die CPB uitspraak waarschijnlijk doelt op de berekeningen voor het rigoureuze belastingplan van het Forum voor Democratie, dat - zoals ik boven reeds in een reactie op een interventie van Trevor betoogde – nadelig uitpakt voor de bijstandontvangers, nog een tekort van € 10,7 mld. heeft en uitgaat van een vlaktaks; zeg me wie uw vrienden zijn..;
6. met zijn voorstel voor een onvoorwaardelijk basisinkomen een zelfvernietigend doel nastreeft, omdat als het fors uitpakt zich zoveel mensen zich terugtrekken dat het niet meer te financieren is; gelukkig zal het zo niet uitpakken want m.i. moet iedereen naar vermogen bijdragen aan het welzijn van de samenleving en de samenleving ervoor zorgen dat iedereen dat ook kan.

Jos Kok

Een onvoorwaardelijk basisinkomen voor iedereen is echt iets anders dan een onvoorwaardelijke bijstand voor degenen die geen betaald werk kunnen krijgen, Verwar die begrippen niet!

Jos Kok

Als je de hoogte en/of de voorwaarden van de bijstand niet goed vindt, verander die dan. Daar hoef je niet alle mensen en uitkering voor te geven

Alexander de Roo

Basisinkomen 2.0

Kosten

13,9 miljoen volwassenen € 600 100,3 miljard
7,9 miljoen huishoudens € 600 57,1
3,4 miljoen kinderen € 300 9,1

Totaal 166,5 miljard

Besparingen

AOW, WAJONG,WW, ZW, Bijstand,stufi. 76 miljard (CBS)
81,5 minus 5 ( aanvullend WW, WAO,ZW)

Aftrekken in IB sfeer 58,4 (Sleuteltabel Min Fin)
Hypotheek Rente Aftrek 9,7 ( idem)
Kinderopvangtoeslag 3,3
Zorgtoeslag 4
Minder ambtenaren 6
Werkgevers meer Belasten 5
( zij sparen WW en ZW premies uit)

Totaal 162,4 miljard

Tekort 4 miljard

BV dekken door vermogens zwaarder te belasten

Jos Kok

Bijzondere cijfers. De loon- en inkomstenbelasting ( ad € 63,4 mld.; zie rijksbegroting 2020 ) wordt hierdoor ( met € 68,1 mld.) meer dan verdubbeld; En de mensen met alleen AOW worden helemaal zielig; geen basisinkomen en geen AOW.. En lekker populistisch ambtenaren ontslaan.

Jos Kok

Zin over AOW'ers is onjuist. Sorry., de AOW'ers krijgen in dit plaatje van Alexander wel een basisinkomen. 13,9 bevat namelijk ook de 65+ ers

Carin Hereijgers

Het valt mij op dat jij, Jos, nogal grote woorden gebruikt om je punt te maken. Sales manager. zelfvernietigend doel. Deze woorden zijn misschien dienstbaar aan jouw standpunt, maar zijn wel beelden.

Als je gaat sleutelen BINNEN het huidige systeem, zoals jij beschrijft in je artikel, heb je minder te maken met beelden, maar met werkelijkheden als knevelarij, enorme schuldenproblematiek veroorzaakt door boetes van de overheid op niet terug betaalde zorgtoeslag. En de groei van voedselbanken. Daarom nemen wij nog wat meer afstand van de huidige regelingen dan jij al doet. Binnen het huidige systeem reparaties uitvoeren is gewoon moeilijk gebleken.

Om in te gaan op je vragen hier boven

1) Naar mijn idee zorgt jouw pakket aan maatregelen te weinig voor het oplossen van de werkelijkheid die ik zojuist beschreef. Vooral omdat ze allemaal binnen het voor veel mensen moeilijk toegankelijke systeem zijn georganiseerd.

2) Misschien is het nuttig om te weten hoe er draagvlak voor onderwerpen is in het land. Hoe ziet jullie draagvlak eruit?

3) Basisinkomen is niet alleen voor werklozen.

4) Eerst rekenen en dan aan de hand daarvan verder bekijken wat er mogelijk is. Maar wel eerst rekenen. Gelukkig gaat dat nu ook gebeuren.

5) Even voor de duidelijkheid en zoals ik al vermeldde bij de tekst van Alfred Kleinknecht: er is door een econometrist, Wouter Keller, in Weekblad Elsevier en bij Follow the Money en artikel verschenen. Nav dat artikel heeft Keller gevraagd aan alle Tweede Kamerfracties wie berekeningen wilden laten doen aan zijn negatieve inkomstenbelasting plan. Gewoon een onderzoek door planbureaus naar de mogelijkheden. Forum voor Democratie heeft die handschoen snel opgepakt en zo kon Dhr Keller op 15 februari zijn berekeningen presenteren. Inmiddels heeft D66 met wat andere invalshoek om dezelfde berekeningen gevraagd. Helaas wilden andere partijen, waaronder GroenLinks, nog niet meewerken aan deze vraag om berekeningen (inmiddels wel overigens!!), die behulpzaam kunnen zijn bij het je orienteren op een breder toekomstperspectief. Wij hadden zelf ook liever gezien dat GroenLinks meteen met een duurzame linkse bril op om die berekeningen had gevraagd.De plannen van Keller zijn ons veel te rechts. Hij is dan ook niet onze beste vriend, maar hij durft wel zijn geest open te stellen voor nieuwe manieren om in nieuwe omstandigheden naar de toekomst te kijken.

6) Het is goed te zien dat jij het ook belangrijk vindt dat mensen moeten kunnen bijdragen aan het welzijn van de samenleving. Andersom is ook waar. De samenleving (en de overheid met name) zou wat ons betreft - beter dan nu het geval is - bij kunnen dragen aan het welzijn van mensen. Die extra stap durven zetten levert de samenleving en de overheid veel op: een nieuw en beter houdbaar sociaal contract en onderling vertrouwen.

Jos Kok

Zoals gezegd: wezenlijk blijft het verschil tussen voorwaardelijk en onvoorwaardelijk, alsook tussen gericht en algemeen. Rekenen hebben we wel gedaan. En verder moet je van te voren nadenken over gedragsreacties.

Jos Kok

en niet te luchthartig met de kosten omspringen. Geld kan maar een keer worden uitgegeven. Doe dat aan de grootste noden of wat het meeste effect heeft.

Carin Hereijgers

sinterklaas
verrek-niet-premie
'ik zou domweg willen....'

Is het dienstbaar voor GroenLinks, voor Nederland, voor de toekomst om oplossingen per definitie uit te sluiten? Is nadenken over andere factoren in de bestaande modellen zo onzinnig?
Het lijkt mij wijs om inventief en creatief op andere manieren naar de huidige situatie kijken. Niet alleen voor ons zelf, maar ook omdat de tijden nu eenmaal veranderen en links daar ook een antwoord op zou mogen formuleren dat wel perspectief biedt voor burgers (die ook kiezers zijn).

Jos Kok

Natuurlijk is het altijd zinvol om over alternatieven na te denken. Het is dan ook zinvol om die alternatieven af te voeren als dat nadenken leidt tot de conclusie dat het betreffende alternatief niet adequaat is. Vandaar mijn artikel waarin de merites van het onvoorwaardelijke basisinkomen worden behandeld alsook betere en effectiever beleidsmaatregelen voor betreffende problemen worden geschetst.

Alfred Kleinknecht

Ja, Carin, we moeten inferieure oplossingen definitief uitsluiten. We zijn in de Werkgroep Economie van GL al sinds 2015 bezig met het basisinkomen. Wij hebben sindsdien een viertal kritische artikelen in wetenschappelijke tijdschriften erover gepubliceerd (waarop de VBI telkens NIET inhoudelijk reageerde). En zonet verscheen in ESB:

https://esb.nu/esb/20059830/het-onvoorwaardelijke-basisinkomen-is-een-do...

De discussie over het basisinkomen is ook schadelijk voor GroenLinks, want het versterkt ons imago dat we geen bal verstand hebben van economie.

Alexander De Roo

Graag reactie op basisinkomen 2.0

Carin Hereijgers

Goed dat de werkgroep economie al sinds 2015 bezig is met het basisinkomen. Jammer dat we niet hebben (kunnen?) reageren op jullie artikelen. Momenteel hebben jullie in ieder geval minder te klagen over onze reacties, denk ik. Toentertijd hadden we ook gewoon in gesprek kunnen gaan misschien en kennis maken. Soms helpt dat om nader tot elkaar te komen.

Over het verstand hebben van economie en weten wat 'inferieur' is en wat niet....:
De Nobelprijswinnaars voor de economie van 2019 zijn voorstander van het basisinkomen.
De - misschien inderdaad nieuwerwetse - econoom, Kate Raworth van de Donut economie bepleit basisinkomen en is breed geaccepteerd bij iedereen die actief is op het terrein van de SDG's.
De oa door GroenLinks omarmde, Piketty, heeft zich inmiddels uitgesproken voor een basisinkomen.
En het draagvlak en de moed om naar nieuwe modellen te kijken wordt wereldwijd gewaardeerd en ingezien: het boekje van Rutger Bregman over gratis geld is al vertaald in tientallen talen en blijft een bestseller. In de huidige boekenmarkt is dit niet alleen te danken aan zijn vlotte pen, denk ik.
De grote financiële kranten wereldwijd spreken erover als een realistische optie.

Economie is een wetenschap en bij wetenschap past helaas om de wetenschappelijke dialoog op gang te houden met voor-en tegenstanders van ideeen, zoals die van jullie en die van ons.

En ik wil meegeven dat het misschien ook politiek schadelijk is, als we 61% van ons electoraat dat voorstander is en 24% van ons electoraat dat twijfelt, negeren....

Jos Kok

In wezen is het plan basisinkomen 2.0 niet wezenlijk anders. De bezwaren zoals gesteld in mijn artikel gelden dus ook hier. En het lost nog steeds niet de echte problemen op; daar heb je gericht beleid voor nodig. Het is iets goedkoper dan het oorspronkelijke plan maar eist wel meer dan een verdubbeling van de loon- en inkomstenbelasting (door tariefverhoging of grondslagverbreding). Ik wens niet meer belasting te betalen om mensen die het niet nodig hebben een subsidie van overheidswege te geven en om bedrijven een potentiële loonkostensubsidie te geven. alleen voor nuttige doelen kun je meer belasting heffen.

Alexander de Roo

Goed lezen is moeilijk.....De inkomstenbelasting wordt NIET verhoogd. Het tarief wordt NIET verhoogd. Alleen de belasting op vermogen.

Als je geen belasting wilt betalen voor mensen die het niet nodig hebben, stem dan voor de door 130 Groenlinks leden ingediende motie Basisinkomen 2.0 door het CPB te laten doorrekenen. Hierin krijgen degenen met de 20 % hoogste inkomens geen basisinkomen. Het partijbestuur heeft deze motie van een positief pre advies voorzien.

Bedrijven krijgen geen loonkostensubsidie. Mensen krijgen een basisinkomen

Jos Kok

Goed nadenken en niet zwammen. Als je schrijft 'aftrekposten IB en hypotheekrenteaftrek schrappen ' is dat echt een verhoging van de IB, IB betekent inkomstenbelasting. Niet alleen het tarief maar ook de grondslag is van belang. Enig gevoel voor cijfers kan overigens ook kwaad;. 68,1 mld, is een absurd hoog bedrag om iets mee te verhogen, zeker als de hele IB nu € 63,4 mld. opbrengt.
Zoals vermeld in mijn artikel is het asociaal en moet je om de problemen op te lossen de belastingen, de sociale zekerheid en het arbeidsrecht aanpakken, Dit hele obi-plan is louter rondpompen van geld, wat niet de goede gedragseffecten oproept zoals beschreven.
Houd op met dit geloofsartikel van het basisinkomen!

Jos Kok

de laatste zin moet weg.

Carin Hereijgers

Wat is nuttig? En wie mag dat bepalen?

En kijk je alleen vanuit de overheid en belastingbetaler of kijk je ook breder naar de mensen die je probeert te helpen of naar de mensen en de behoeftes in de samenleving die de overheid over het hoofd ziet?

Heeft het nut om te strijden
-tegen al te veel onbegrijpelijke formulieren,
-tegen controlemechanismes tot achter de komma,
-tegen stigma (=discriminatie),
-tegen ambtelijke rompslomp,
-tegen willekeur aan de balie.

Hoe ondervangen jullie deze bezwaren van de huidige relatie tussen overheid en burgers in jullie systeem toekomstbestendig en structureel? Alleen onvoorwaardelijke regelingen kunnen hier iets substantieel in betekenen, vrezen wij. Denk aan de kinderbijslag en de aow die prima functioneren, toch?

Alfred Kleinknecht

Carin,
GroenLinks heeft grote fracties in de gemeenteraden van grote steden. Wij regeren veelal ook mee. En de uitkeringen liggen nu in handen van de gemeente. Dus, als er mensen "getreiterd", "gekneveld", "gestigmatiseerd" etc. worden, dan zitten we daar zelf bij!
Ik weet dat ze in Amsterdam hun best doen om dingen te veranderen, met succes. Hoe het in Nijmegen aan toe gaat, weet ik niet. Te ver weg.
Maar het is hoe dan ook verstandiger om de schaarse publieke middelen te concentreren op de armen en ze niet met een grote gieter uit te strooien over arm en rijk. Een basisinkomen is zo verschrikkelijk duur, dat je het uitgekeerde bedrag moet verlagen, zodanig dat mensen die het echt nodig hebben (omdat ze niet kunnen werken) in armoede leven.

Jos Kok

Als je vindt dat de uitvoering van overheidstaken niet goed verloopt moet je die verbeteren. Niet afschaffen. Meer geld voor de uitvoering is zeer wel nodig, na al die jaren van bezuinigingen en daarmee gepaard gaande reorganisaties. Ik pleit daar ook voor in mijn artikel. Genoemde beoordelingen van Carin horen we al jaren ook uit rechtse hoek. Dat heeft geleid tot het neoliberale zo klein mogelijk maken van de overheid. Om dezelfde reden pleiten ook zij, zoals ook FvD, voor een basisinkomen. De volgende stap is een vlaktaks.
Overigens doe niet te dramatisch. Daarmee doe je echt de vele hardwerkende en integere uitvoeringsambtenaren een schandalig tekort. Bovendien blijkt dat in Nederland het vertrouwen in de instituties nog steeds een van het hoogst is in Europa.

Pagina's

Gerelateerde artikelen