Het discussiestuk van de wetenschappelijke bureaus is een uitstekende basis voor een inhoudelijk gesprek tussen GroenLinks en PvdA. Het benoemt de belangrijkste uitdagingen waar onze samenleving vandaag de dag voor staat, en doet een aantal goede voorstellen. Maar het ontbreekt nog aan scherpte.
Als erkend fusiecriticus was ik in eerste instantie niet ontevreden met het discussiestuk van de wetenschappelijke bureaus. ’S Jongers en Thijssen erkennen de ecologische crisis waarin we zitten, net als de internationale dimensies van ongelijkheid en de vernietiging van de aarde. Maar wacht: welke zaken ontbreken? Dat is best veel.
Veel Nederlanders haken af. Ze voelen zich niet gehoord door hun overheid. Sterker nog, ze voelen zich in de steek gelaten. En geef ze eens ongelijk. Veel inwoners, met name buiten de Randstad, zien hoe hun omgeving verschraalt.
Autoritaire leiders binnen de eigen grenzen bemoeilijken het de Europese Unie om effectief te handelen. De EU moet harder optreden tegen regeringen die hun rechtsstaat en democratie uithollen.
Er wordt vaak geringschattend geoordeeld over het activisme dat werd geboren in de jaren zestig: het zou gaan om hedonistische romantici die geen oog hadden voor de realiteit. Maar de beweging had wel degelijk vernieuwende en betekenisvolle ideeën over macht en democratie, betoogt Jan Pronk. Dit soort verbeelding is ook nu weer nodig, betoogt hij, om ‘het einde van de beschaving’ te voorkomen.
Jongeren zijn nog altijd ondervertegenwoordigd in onze democratie, concludeerde de commissie-Remkes over het parlementair stelsel. Wat kunnen lokale bestuurders doen om jongeren een stem te geven? Mirjam Wijnja, wethouder in Groningen, probeert het jongerenperspectief in alle lagen van de besluitvorming onder de aandacht te brengen.
Hoe zou een (radicaal) ander socialezekerheidsstelsel eruit kunnen zien? Wat gebeurt er als we daarbij uitgaan van vertrouwen en een menswaardige behandeling? Een gesprek tussen János Betkó, die daar in de gemeente Nijmegen onderzoek naar deed, en Denise Harleman, die het burgerinitiatief voor bestaanszekerheid Collectief Kapitaal oprichtte.
We kunnen ons haast geen wereld voorstellen waarin de neoklassieke economie met haar efficiëntiedenken en marktwerking niet ons dagelijks leven bepaalt. Maar zolang we dat niet doen, betoogt Adrienne Buller in het ontluisterende 'The Value of a Whale', zullen alle pogingen om de klimaatcrisis het hoofd te bieden op niets uitlopen.
De 'degrowth'-beweging wint snel aan populariteit in Europa. Zij bepleit het afzweren van economische groei. Maar kunnen we zonder groei nog voor onze waarden en belangen opkomen op het wereldtoneel? Jazeker, zegt duurzaamheidsexpert Gaya Herrington. Een Europese Unie die niet op groei maar op welzijn mikt, staat sterker op het moment dat de ecologie wraak neemt op de economie. Maar zij moet wel investeren in defensie en diplomatie.
Door de manier waarop de wet eigendom beschermt, kunnen sommige bedrijven en mensen steeds meer geld binnenharken, stelt de Duitse juriste Katharine Pistor in 'Code of Capital'. Ze doet een aantal inspirerende voorstellen voor juridische veranderingen.